Đâm cá kiểu “cướp biển”

(bài của một phóng viên, trích)

Ba giờ chiều, Hải ôm đồ nghề, gồm cái ngàm (chĩa) 12 mũi, accu, đèn pha, ... ngoắc tôi (phóng viên) xuống chiếc “cao tốc” vỏ nhôm, chạy xăng. Sau 15 phút chạy, chiếc “cao tốc” bắt đầu bị sóng biển hành hạ. Hải ngồi lái mũi hét to: “Anh vịn chặt để em cắt sóng, kẻo mặt trời lặn gió thổi mạnh, mình ra không kịp”.

Gần 4 giờ, chiếc “cao tốc” nổ khét rẹt, xé nước lao vun vút đến “tọa độ hành nghề”. Hải về số đứng, buộc sợi dây dài vào đầu cái cán ngàm: “Các thiết bị trên chiếc thuyền đều phải gọn. Từ cần số, cần ga đặt dưới chân như ô tô, vô lăng, ngàm, nút đèn đều nằm phía mũi, để mình vừa lái, vừa lao ngàm. Buộc dây ở đầu cán ngàm để khi ngàm cắm vào cá, nó sẽ chạy rất mạnh, lúc này mình thả ngàm, thả dây, chạy theo nó đến khi nó kiệt sức. Khi đó mới kéo cá lên thuyền”.

Hải đội đèn pha lên đầu, đứng hẳn lên mũi, một tay lái, mắt cứ nhìn chằm chằm dưới mặt biển. Quần đảo khoảng 30 phút mà chưa phát hiện ra mục tiêu nào. Bất ngờ Hải tăng ga chạy nhanh. Tay phải cầm ngàm đưa cao, tư thế sẵn sàng phóng. Một tiếng “chũm”, nhanh như chớp, Hải đã bắt gọn con cá nhái nặng khoảng 2 kí, hất lên khoang thuyền. “Cá loại này là em út. Gặp mấy ông nội cá cờ chạy nhanh như tên lửa, tui hơi “chờn” một chút. Đụng đầu với thứ dữ phải xử lý nhanh, phải đón đầu mới tóm nó được”.

Hải bất ngờ tăng ga, ôm cua. Chiếc “cao tốc” nghiêng qua, nước ào vào, tôi ngã vào mạn đau điếng. Chiếc “cao tốc” cứ quần đảo, vòng vèo, ánh đèn pha quét loang loáng. Sau một hồi truy kích quyết liệt, Hải hơi ngả về phía sau, tay phải cầm ngàm đưa cao, rồi phóng thẳng ngàm bay khoảng 10 mét. Con cá to dính đòn, đuôi vẫy ầm ầm. Hải thả dây và cho “cao tốc” chạy theo. Tiếng Hải hét to trong màn đêm mịt mù của biển cả: “Nó quỵ rồi”. Hải đến gần đầu “cao tốc”, thu dây lại và hai tay cầm ngàm kéo cá sát vào mạn thuyền. Nhưng con cá đâu có chịu chết dễ dàng, cứ vùng vẫy kháng cự đến cùng. Hải dùng cần móc câu dự phòng đưa xuống, lừa vào mang cắm sâu vào, rồi hì hục kéo lên. Con cá cờ dài và to nằm trọn trên khoang, đuôi vẫn đập vào thành nhôm “cao tốc” nghe cộp, cộp. “Con này khoảng 80 kí đấy. Giống cá này rất lạ, đèn pha chiếu vào mắt mà không đóng đèn (nhìn thẳng đèn và đứng yên một chỗ) làm mình phải tăng ga đón đầu mà đâm. Tui đã nhiều lần gặp cá cả tạ, truy kích đến 2 - 3 cây số mới đâm được”… 

H1: Đâm cá dưới đáy biển (không liên quan bài viết).
H2: Các phương tiện săn cá của ngư dân (không liên quan bài viết).

Khu rừng 5 vạn năm tuổi dưới đáy biển

(theo Livescience, trích)

Một thợ lặn đã phát hiện ra khu rừng nguyên sinh được chôn dưới lớp trầm tích ngoài khơi bờ biển Alabama, Mỹ. 

Qua nghiên cứu, ông Ben Raines – một trong những thợ lặn đầu tiên khám phá khu rừng dưới nước trên, cũng là giám đốc điều hành của tổ chức phi lợi nhuận Bay Foundation – cho biết, khu rừng này được bảo vệ trong môi trường giàu oxy dưới lớp trầm tích của đại dương trong khoảng thời gian 50.000 năm. Rất có thể, chính cơn bão Katrina năm 2005 đã khiến khu rừng lộ ra. Các gốc cây của khu rừng nguyên sinh trải rộng trên một diện tích khoảng 1,2 km vuông, sâu khoảng 18 m bên dưới bề mặt vịnh Mexico. Hầu hết, chúng được "bảo quản" tốt và có mùi như nhựa tươi.  

Trước đây, cũng từng có một ngư dân phát hiện ra một vùng đáy biển đầy ắp các loài cá, hải quỳ, động vật giáp xác, cỏ chân ngỗng... nhưng đã giữ bí mật vì nghi ngờ rằng có cái gì đó lớn hơn ẩn ở bên dưới. Sau khi Raines biết được thông tin, ông đã xuống và khám phá ra một khu rừng cây tuyệt đẹp.  

Raine đã cung cấp thông tin này cho nhà nghiên cứu Grant Harley, Đại học Mississippi và Kristine DeLong, Đại học Louisiana, để nghiên cứu. Họ cùng tạo ra bản đồ của khu vực bằng hệ thống định vị Sonar và phân tích hai mẫu cây do Raines thu thập. Tuy nhiên, do yếu tố riêng biệt của khu rừng này, nên các thợ lặn chỉ có thể lặn tối đa 40 phút tại khu vực này.

Qua phân tích đồng vị carbon, giới khoa học kết luận, các loài cây có khoảng 52.000 tuổi. Theo họ, sự phát triển của cây tại khu rừng có thể tiết lộ nhiều điều chưa được biết về khí hậu của vịnh Mexico hàng ngàn năm trước, trong giai đoạn băng giá Wisconsin (cách đây 70.000 – 10.000 năm), khi mực nước biển thấp hơn nhiều so với hiện nay.

Hiện nhóm khoa học chưa công bố nghiên cứu trên rộng rãi và đang xin tài trợ để khám phá khu vực kỹ càng hơn trước khi nó bị tàn phá. 

H: Rừng cây dưới đáy hồ Goluboe (để minh họa)

Thủ thuật tránh cho kính lặn bị dò nước.

Cressi Bigeyes Mask

Nước dò rỉ vào kính (mặt nạ) lặn là điều khó chịu nhất đối với bạn lặn khi đang thưởng thức chuyến lặn ( sau đó là sự đóng hơi  nước làm mờ mắt kính). Vậy nên việc thử độ vửa vặn của kính với khuôn mặt của cá nhân mình khi mua ở của hàng đồ lặn là rất quan trọng. (tham khảo bài "Chọn và bảo quản kính lặn")

Tuy nhiên, qui trình ‘thử vừa trên cạn’ (dry-fit procedure) bằng cách đặt kính chính giữ trên mặt, kiểm tra các mép đều tiếp xúc với da bạn, sau đó hít nhẹ vào ( không cần choàng quai kính qua đầu) để kiểm tra sự kín hơi của kính lặn sẽ có thể không nhất thiết bảo đảm bạn sẽ có chuyến lặn không bị dò rỉ nước vào trong kính lặn. Trong khi có nhiều người, chỉ cần mang kính lặn rồi tiếp nước, thực hiện chuyến lặn cho tới hết ca lặn mà không cần đụng đến kính lặn thì phần lớn chúng ta để có được kính lặn kín hoàn toàn thì cần thực hiện một số tinh chỉnh cần thiết. Sau đây là một số thủ thuật để tránh sự dỏ rỉ nước vào kính lặn:

• Sau cú nhảy từ tàu xuống nước và trồi lên bề mặt, hãy gỡ kính lặn, nhúng đầu xuống nước một lần cho ướt mặt, và dùng tay vuốt tóc ra xa mặt. Sau đó đặt kính lặn chính giữa mặt, trước khi quàng quai kính ra sau đầu. Nếu bạn mang mũ lặn, bạn có thể tém gọn tóc vào bên trong nón và dùng ngón tay chạy theo viền nón để mép kính lặn tiếp xúc với da chứ không bị chồng lên viền nón.
• Kiểm tra kỹ để bảo đảm kính lặn ở chính giữa mặt một cách thích hợp. Nếu không được vậy, có thể bạn sẽ bị mất độ kín khi bắt đầu lặn. Cũng cần kiểm tra kỹ vị trí của quai kính ở sau đầu, sao cho không cao quá – gây lỏng lẻo mép dưới kính lặn, cũng không thấp quá, ảnh hưởng mép trên kính. Nếu quá chặt, có thể làm biến dạng mép kính và có thể làm mất độ kín.
• Ngay trước khi đi (chìm) xuống, ấn vào mắt kính để đẩy chút khí thoát ra nhằm tạo chút áp lực nước làm kín kính. Giờ bạn đã sẵn sàng để chìm xuống. Khi đã ở dưới độ sâu dưới nước, nếu độ kín tốt, áp lực nước sẽ duy trì nó và bạn yên tâm lặn. Đôi khi, bạn sẽ cần thổi thêm chút khí vào kính lặn để cân bằng khi bạn lặn xuống sâu hơn.

Nếu làm theo các bước này, hy vọng bạn sẽ thực hiện cả chuyến lặn dài mà không phải một lần phải làm động tác thổi nước ra khỏi kính lặn.

Theo sportdiver.com

Live a Board - Chúng tôi gọi là "Sống trên Tàu Lặn"

Bỏ qua các giới thiệu dài dòng về SCUBA DIVING hay Lặn với bình khí, các bạn đã biết lặn bình khí là gì và thậm chí bạn là thợ lặn, bài viết này giới thiệu với các bạn đến với thế giới lặn qua một hình thức du lịch phiêu lưu khám phá: Sống trên tàu lặn – về cơ bản, là việc bạn sinh sống trên một chiếc thuyền/tàu phục vụ cho không quá 20 người trong suốt chuyến đi của bạn.

Con tàu thường được trang bị đầy đủ cho một hành trình nhỏ tập trung đặc biệt vào lặn. Hải trình sẽ là các điểm lặn kế tiếp nhau và bạn sẽ“nhào ùm ùm” xuống các điểm lặn để khám phá, và thường xuyên có cơ hội để thức hiện 3-4 ca lặn một ngày bao gồm lặn đêm.

A.    Bạn mang gì lên Tàu lặn?

Trên tàu lặn không có …cửa hàng! Do đó, chuẩn bị chắc cho bạn các vật dụng cá nhân cần thiết.  Hầu hết các nhà tổ chức của tàu lặn sẽ cung cấp trang bị cho bạn phần lớn các đồ vật, trang thiết bị thiết yếu, nhưng bạn dám chắc họ sẽ có đủ những thứ mình cần? Hãy tự trang bị cho mình trước một cách chủ động!

Tàu sẽ trang bị cho bạn:

·     Trang thiết bị lặn: Áo phao lặn – BDC, Bộ cùm thở- Regulator, Máy tính lặn – Dive Computer, Các miệng thở dự phòng, Áo lặn –wetsuit, mặt nạ lặn – mask, túi lặn, la bàn…)

·     Áo phao cứu sinh

Bạn nên mang theo:

·     Thiết bị lặn riêng của mình, hoặc ít nhất đồ “thửa”riêng: mặt nạ, chân vịt, giày lặn, nón lặn trùm đầu, găng tay, dao lặn, bằng lặn,nhật ký lặn – dive log, còi, móc neo khi lặn dòng chảy hay vách đá (reef hook)…

·     Máy ảnh và dàn đèn cho việc chụp hình dưới nước, đồ sạc pin, pin dự phòng,thẻ nhớ, silicone, đèn pin..v.v

·     Cá nhân: áo bơi, quần áo, đồ vệ sinh cá nhân,sách truyện, kính mát, tiền, kem chống nắng, thuốc/kem chống côn trùng, đồ ăn nhẹ.  

·     Đồ điện tử: máy laptop, máy ảnh trên bờ với chân máy. 

·     Các loại thuốc: thuốc bạn đang phải uống theo đơn, thuốc chống say (khi sóng lớn), thuốc đau bụng, dị ứng, vitamin..v.v

·     Giấy tờ du lịch: hộ chiếu, vé máy bay, giấy bảo hiểm (lặn)…

B.    Đi lặn ở đâu?

Có rất nhiều nhà khai thác cung cấp dịch vụ hình thức này ở khắp nơi trên thế giới. Tiêu biểu có thể tham khảo:

1.    Great Barrirer Reef

Đây là địa điểm lặn vĩ đại nhất và có rất nhiều dịch vụ cung cấp hình thức Sống trên tàu lặn tại khu vực này. 

Bạn sẽ có thời gian và không gian cá nhân thoải mái trên tàu, phòng có điều hoà, phòng tắm và thiết bị điện tử tiện nghi với TV và DVD riêng, thậm chí có những phòng trang bị điện thoại vệ tinh và wifi, thiết bị internet.

Thêm vào đó là dịch vụ giặt ủi miễn phí. Các con tàu được thiết kế để giảm thiểu sự chòng chành gây say sóng, giúp cho những du khách hay “bị” cảm thấy “xuống nước dễ chịu hơn” cũng vẫn thấy ổn và thoải mái khi ở trên tàu.

      

2.    Đông Nam Á

Là một trong những điểm lặn đẹp nhất thế giới và Sống trên tàu lặn ở đây là một cơhội hay ho để bạn khám phá những nơi mà hầu hết mọi người không thể đi.

Phần lớn các tàu lặn đều có các dãy phòng ở tiện nghi thoải mái với phòng tắm riêng,thông thường, với khoảng 20 người cho một chuyến đi, bạn sẽ không hề cảm thấy quá tải.

      Các tàu được cấu trúc sao cho các bạn có thể tận hưởng được thời gian của mình thoải mái trong khi tàu chạy hoặc nghỉ thư giãn, có sàn/tầng mái phơi nắng với ghế nằm.Quầy bar cho các giải trí buổi tối…

Điều đáng giá nhất là nước giải khát đóng chai thường miễn phí trên các chuyến đi, giúp bạn tiết kiêm ngân sách phần nào,các bữa ăn được phục vụ tại nhà hàng tự chọn (buffet) trên tàu đều đã bao gồm trong gói chi phí cả cuộc hải trình lặn.

C.         Viet Divers – Sống trên tàu lặn.

            Sau một thời gian hoạt động và đào tạo cũng như đi lặn cùng các bạn lặn tại Việt Nam, thì việc cùng các bạn tham gia một chuyến“Live-a-Board” – hay “Sống trên tàu lặn” - là có thể sẵn sàng. Chuyến khởi hành đầu tiên sẽ vào thời điểm mùa xuân 2014, từ 26/03 đến 30/03 đến một trong những điểm lặn thuộc top 10 các điểm lặn đẹp trên thế giới:Richelieu Rock, Thái Lan.

Chịu trách nhiệm dẫn đoàn là Phạm Duy Nhân (Chris Pham), NDL Vietnam Course Director. Trở thành người hướng dẫn lặnchuyên nghiệp (Dive Master) từ khi rất trẻ, Nhân có nhiều kinh nghiệm sâu và rộngtrong việc lặn, làm việc trong các dự án và trung tâm lặn, tham gia đào tạo tại các nước như Úc, Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Việt Nam. Hiện Nhân là người đứng đầu hệ thống đào tạo thợ lặn tại Viet Divers.  

Đối tác của Viet Divers tại Phuket cho chuyến hải trình này là RumblefishAventure (http://rumblefishadventure.com/), một trung tâm lặn 5* tại Phuket, thành lập và điều hành bởi anh Thiện Đỗ (http://rumblefishadventure.com/about-us/rfa-team/), một PADICourse Director người Việt hiếm hoi trong ngành công nghiệp lặn giải trí. Trên 10 năm hoạt động, RumblefishAdventure là một trong những điểm hẹn được khách lặn quốc tế đánh giá cao về cung cấp dịchvụ lặn tiêu chuẩn và an toàn, đội ngũ lặn chuyên nghiệp, duy trì được tỉ lệ đạt 80% khách hàng quay trở lại và giới thiệu về trung tâm.

Chi tiết về chuyến đi sắp tới,các bạn tham khảo hình ảnh tờ chương trình đính kèm. Mọi chi tiết vui lòng liên hệ:

Văn phòng CLB Viet Divers

230 Nguyễn Đình Chính, P.11 
Q. Phú [City], Tp. Hồ Chí Minh

ĐT: (08) 6 279 8120

W: www.vietdivers.org

F: facebook.com/VietDivers

E: admin@vietdivers.net

Hoặc các thành viên:

NgọcAnh – 0906.959.520 – contact@vietdivers.net

Duy Nhân – 0121. 861.7331 – training@vietdivers.net

Chọn và bảo quản kính lặn

P1 – Chọn kính lặn (bài của một thợ lặn)

1. Đặt kính lặn lên mặt bạn. Không đeo dây. Sờ tay để thấy rằng mép vành silicon của kính không bị gập và nằm bằng phẳng với má, môi trên và trán của bạn. Dây đeo kính không bị chèn giữa khuôn mặt của bạn và vành kính. Chắc chắn rằng tóc bạn không bị chèn trong mép vành kính. Mép dưới vành kính phải nằm trên môi trên và nằm dưới đỉnh mũi của bạn.

2. Hít bằng mũi, kính phải dính vào mặt mà bạn không cần phải giữ nó. Cảm nhận xem không khí có rò rỉ qua mép kính không. Nếu có rò rỉ khí thì kính không phù hợp với khuôn mặt của bạn.

3. Ria mép của bạn có thể gây rò rỉ nước trong khi sử dụng kính.

4. Tròng dây đeo kính qua đầu. Dây đeo nằm phía trên tai, ở vị trí giống như đeo kính mát.

5. Hít vào bằng mũi. Nếu mặt kính hơi chạm vào đỉnh mũi của bạn thì lúc lặn, áp lực nước sẽ ép mặt kính vào sống mũi bạn. Mũi của bạn có chạm vào mép của “túi mũi” (của kính) hay không. Nếu chạm, kính lặn có thể sẽ làm bạn đau mũi trong lúc lặn. (dân “da vàng mũi tẹt” hầu như không bị “pan” này – NST).

6. Bóp mũi và thổi ra tai. Hãy chắc chắn rằng, qua “túi mũi”, bạn dễ dàng bóp mũi và thấy thoải mái khi bị bóp mũi.

7. Nhìn lên trên, xuống dưới, qua trái, phải để xác nhận góc nhìn của kính. Kiểm tra xem mặt kính có trong sáng không. Một số thợ lặn thích vành silicon trong vì cho phép nhìn được rộng, nhưng số khác lại thích vành silicon màu đen – nó có vẻ chuyên nghiệp hơn.

8. Mặt kính mica dễ bị đọng sương và không bền như mặt thủy tinh. Vành kính bằng silicon sẽ ôm khít vào khuôn mặt của bạn, và sẽ ít khả năng bị lọt nước, hơn là vành kính bằng vật liệu khác.

9. Mặc dù kính lặn (có thể) làm việc tốt cho các môn thể thao mặt nước, nhưng kính chế tạo cho các môn thể thao mặt nước thường không làm việc tốt cho lặn.

P2 – Bảo quản kính lặn.

Lời góp của thợ lặn thứ hai:

Kính mới mua sẽ bị mờ vì có một lớp dầu bao phủ bên trong kính (do quá trình sản xuất). Theo đề xuất của James, bạn tôi, bạn có thể thử bằng kem đánh răng, nhưng phải cẩn thận. Tôi đã bị hư một kính lặn mới tinh, đắt tiền, chỉ vì đã chà nó bằng tấm vải thô ráp, đã gây ra các vết xước mờ mờ trong kính, nhìn không mấy dễ chịu.

Cách thứ hai tôi rất ủng hộ, là hơ lửa quẹt ga vào mắt kính. Lửa sẽ đốt các chất hữu cơ bám trên kính. Hãy cẩn thận, hãy nhẹ nhàng với lửa. Nóng quá có thể làm kính vỡ. Sau đó để kính nguội hẳn rồi rửa bằng nước.
Cuối cùng, trước khi lặn, bạn nhỏ một giọt dầu gội đầu vào kính và rửa sạch. Kính của bạn sẽ hoàn toàn trong suốt.

Lời góp của anh Quang (bên Vinadive): 

Bạn xử lí mắt kính mới mua bằng ngọn lửa quẹt ga là sự lựa chọn đúng đắn, nhưng tôi tin rằng bạn có thể sẽ phải mua ngay chiếc kính khác, nếu không biết thủ thuật sau đây: Để tránh bị sự cố nhiệt cho vành silicon, bạn hãy gỡ mắt kính ra khỏi vành silicon. Tiếp theo, bạn dùng kẹp để kẹp mép mắt kính, rồi hơ đều mắt kính trên ngọn lửa quẹt ga (để làm sạch lớp dầu bao phủ bên trong kính – từ quá trình sản xuất). Hơ xong, nếu bạn đặt mắt kính lên mặt bàn là ... bể liền. Bạn phải để mắt kính lên (vài lớp) giấy báo (đã chuẩn bị từ trước). Chờ cho mắt kính nguội hoàn toàn, bạn bôi chút dầu gội đầu lên kính và rửa sạch.

Lời góp của thợ lặn thứ tư: 

Cách tốt nhất để ngăn chặn kính lặn bị mờ sương là sử dụng defogging. Nhỏ một giọt vào bên trong mắt kính và bôi, cũng bôi cả vành silicone. Sau đó rửa trong nước sạch. Rửa một lần nữa nếu vẫn còn bị dính defogging. Cũng có thể sử dụng kem đánh răng (nhưng không phải là kem đánh răng gel) và làm theo cách như dùng defogging.

Lời góp của thợ lặn thứ năm:

Để kính không bị đọng sương trong khi lặn: Bôi một giọt defogger vào mắt kính và rửa nó. Hoặc bôi nước miếng của bạn lên bên trong mắt kính lặn rồi sử dụng luôn.

Sau mỗi khi lặn, bạn rửa sạch kính lặn bằng nước ngọt. Sau đó bôi chút kem đánh răng và dùng ngón tay chà bên trong. Sau đó rửa sạch. Không cất kính lặn ở nơi nóng nực, bị nắng.

Lời góp của thợ lặn thứ sáu:

- Để tránh nấm mốc, bạn rửa sạch kính trong nước âm ấm, và chờ nó khô hoàn toàn trước khi cất. 

- Để kính bị ép trong một thời gian dài sẽ làm cho vành silicone bị méo mó không thể hồi phục. 

Những hòn đảo bỗng biến mất. P2 - Đảo Hòn Tro

(Theo dantri.com và vài tài liệu khác, trích)

Hòn Tro là một đảo nhỏ với diện tích khoảng 16 km², hình thành vào năm 1923, thuộc vùng quần đảo Phú quý (*) tỉnh Bình Thuận.

Ngày 15/2/1923, vùng biển thuộc cù lao Hòn (Phan Thiết) bị chấn động mạnh, kéo dài một tuần liền, nhà cửa nghiêng ngả, người đứng không vững. Thủy thủ tàu Vacasamaru, Nhật bản, khi đi ngang cù lao này, thấy đám khói đen dựng đứng kèm theo một cột hơi dày đặc bốc cao hơn 2.000 m cùng với những tiếng nổ mạnh phát ra từng đợt. Ngày 8/3/1923 cù lao Hòn phun ra những chất màu xám đen, xám nhạt gồm hơi nước, bùn và đất. Trước mỗi đợt phun, nhiều tiếng nổ phát ra như bom và hỗn hợp bùn đá tung lên sáng lóa. Ngày 15/3/1923, núi lửa đã ngừng phun nhưng hòn đảo còn nóng âm ỉ. Tới ngày 20/3/1923, động đất lại xảy ra, núi lửa phun trở lại. Hòn đảo đó là Hòn Tro. Hiện Hòn Tro đã chìm.

Ngày 8/2/1923, một tàu hải quân Anh, khi đi qua vùng này, còn phát hiện thêm một hòn đảo khác với chiều dài 30,5 m, cao 0,3 m, cách Hòn Tro 3,7 km cũng đã phun lửa cao 12 m, xung quanh nước xoáy rất mạnh. Ngoài đợt hoạt động vào năm 1923, tại khu vực Hòn Tro và một số vùng xung quanh, hoạt động động đất và núi lửa đã xảy ra hai lần vào cuối thế kỷ thứ 19 và sớm hơn nữa. Các nhà khoa học cho rằng ở Nam Trung bộ vẫn có thể xuất hiện hoạt động núi lửa, đặc biệt ở khu vực Hòn Tro.

Các tài liệu khác nói về “hai hòn đảo ngoài khơi Trung bộ vào năm 1923”:

Ngày 2/3/1923, tàu máy hơi nước Wakasa Maru, Nhật, đi từ Hồng Kông đến Singapore nhìn thấy ngoài khơi bờ biển Đông Dương ở tọa độ …Bắc và …Đông, phía nam đảo Phú Quý, một cột khói mà thuyền trưởng Horikawa và các thủy thủ nghĩ là một vụ cháy tàu. Thuyền trưởng Horikawa cho thay đổi hướng đi của tàu với dự định tiếp cứu thủy thủ đoàn chiếc tàu lâm nạn. Đến gần hơn, họ nhận ra đó là một vụ phún xuất hỏa sơn. Cột hơi nước và khí lên cao đến 2.000 m.

Ngày 8/3/1923, tàu Carlisle, Anh, phát hiện ở tọa độ nói trên một đảo núi lửa nhỏ dài 450 m và cao 30 m. Ngày 13/3/1923, đoàn khảo sát thủy văn của Pháp ở Đông Dương nhận được lệnh thực hiện một cuộc thám sát hòn đảo mới. Các kết quả của cuộc thám sát, kèm theo một bản đồ, được trình cho Viện hàn lâm khoa học Pháp sau đó.

Một cuộc đổ bộ lên đảo được thực hiện ngày 17/3/1923. Đảo được hình thành bởi một đống mảnh vụn của một chất màu đen có lỗ rất nhẹ - hiển nhiên là tro núi lửa; và do đó đảo được gọi là Hòn Tro. Những khối đặc sít hơn được tìm thấy ở nhiều nơi, đặc biệt là trên đỉnh. Khối lớn nhất cao 0,75 m và có bề ngang 0,5 m. Đảo có hình móng ngựa hay trăng lưỡi liềm mà hai sừng bị cắt gọt thành vách đứng cho thấy một sự sụp đổ đã xảy ra. Tổng thể này vả lại ít rắn chắc và không chịu đựng được sóng biển. Miệng hố từ đó thoát ra tro và hơi nước nằm ở phía bắc đảo. Các thăm dò độ sâu cho thấy đảo nhỏ này rất dốc. Cách xa bờ 150 m, độ sâu đã ngoài 30 m. Cách xa bờ 1 km, độ sâu là 100 m. Cư dân đảo Phú Quý kể lại với đoàn khảo sát rằng nhiều địa chấn khá mạnh ở đảo này vào các ngày 10, 12, 16 tháng 2, sau đó yếu dần cho tới 22 tháng 2.

Một cuộc thám sát thứ hai, do Nha hàng hải Sài Gòn thực hiện ngày 29/3/1923, nhận thấy những thay đổi khá quan trọng so với bản đồ thiết lập bởi cuộc khảo sát đầu tiên. Đòng thời Hải quân Anh cũng khảo sát và cho biết rằng ngày 13/5/1923 núi lửa vẫn còn hoạt động và một đảo núi lửa nhỏ đã nổi lên cách đảo thứ nhất 4 km về phía nam. Sự hiện diện của một đáy biển cao cũng được xác nhận cách đảo lớn 2 km về phía tây nam. Sau đó, phún xuất núi lửa ngừng và hai hòn đảo này bị sóng biển bào mòn và chìm dưới mặt nước.

(*) Phú Quý (còn gọi là cù lao Thu, cù lao Khoai xứ) cách Phan Thiết 120 km về phía Đông Nam, cách quần đảo Trường Sa 540 km về phía Tây Bắc, cách Cam Ranh 150 km về phía Nam, cách Côn Đảo 330 km về phía Đông Bắc, cách Vũng Tàu 200 km về phía Đông.
H: "Đội đá vá trời" với "triết lý" rằng, không phải kiệt tác nào, cũng như hòn đảo nào, cũng có thể tồn tại được mãi theo thời gian. (Hình do anh Đỗ Nghĩa cung cấp).

Chúc mừng năm mới Giáp Ngọ 2014! Chúc các bạn lặn một năm mới An Khang và Hạnh Phúc, đi nhiều hơn, trải nghiệm nhiều hơn!

Đảo giấu vàng (nhưng không phải của của Robert Louis)

(baoquangngai.com.vn, trích)

Đảo Bé thuộc xã An Bình, Lý Sơn, Quảng Ngãi. Hàng trăm năm trước, đảo là căn cứ của cướp biển để tấn công sang đảo lớn Lý Sơn, vào cửa Sa Cần, cửa Sa Kỳ, cửa Cổ Lũy, vũng Quất. Người ta đồn đảo này giấu vàng của bọn cướp thời đó. Thời đó, giặc Tàu ô lén lút đổ bộ lên đảo lớn cướp phá. Theo Đại Nam thực lục Quốc sử quán triều Nguyễn: “Năm 1867, thuyền giặc biển 22 chiếc vào cửa Sa Kỳ lên trên cạn hơn 300 tên, quan tỉnh Quảng Ngãi vì có ít quân, xin điệu quân ở quân thứ Tĩnh Man hội lại cùng đánh”. Cướp biển đều xuất binh từ đảo Bé.

Hình ảnh đó nay đã lùi vào dĩ vãng. Sào huyệt của hải tặc giờ trở thành xã đảo An Bình. Chuyện một thời được người dân giới thiệu bằng di tích, đó là hang Kẻ Cướp. Hang hiểm trở, lặn xuống biển mới thấy lối vào hang.

Đặt chân lên đảo Bé, mọi ánh mắt đổ dồn về khách lạ, bởi không mấy khi có khách đất liền thăm cái xã cô đơn này. Đảo “giấu vàng”, mấy mươi năm cày cuốc, trồng hành, trồng bắp, người dân đào bới chả tìm thấy. Họ toàn thấy nỗi nhọc nhằn, thiếu thốn.

Kẻ cướp ở đảo Bé giờ không còn, nhưng nay đảo Bé phải đối mặt với “sóng cướp”. Chỉ cách đảo lớn Lý Sơn chừng 4 cây số biển, khoảng nửa giờ đi thuyền, nhưng việc đi lại vô cùng vất vả, hiểm nguy. Đảo Bé với chừng 100 hộ dân bị cô lập hoàn toàn mỗi khi sóng to gió lớn. Chủ tịch xã An Bình kể “Cán bộ qua đảo Bé công tác, gặp mùa mưa thì phải gói tất cả hành lý, điện thoại trong túi ny lon. Thuyền vô bờ không được, phải tăng bo bằng thúng”. Khu vực đảo Bé thường xuất hiện sóng to như ngôi nhà. Thúng chở khách hay úp ngược và trút mọi người văng xuống biển. Nếu bơi kém thì mất mạng như chơi.

Nhưng người dân nơi đây vẫn tự hào: “Khổ thì khổ thiệt, nhưng con gái ở đây dù quanh năm dầm mình nước biển, ăn toàn rau biển, nhan sắc vẫn đẹp mặn mà hơn mà nói chuyện có duyên”.

Cứ hơn 8 giờ sáng là có một chiếc thuyền nhỏ chở khách từ đảo lớn cập sang đảo Bé. Khách đang yên, đang vui, tự nhiên ông chủ đò bắc tay đi loa loa khắp xóm: “Tới giờ rồi, bữa nay về sớm thôi”. Nếu là khách quen thì chẳng thắc mắc chuyện qua trễ về sớm. Bởi cái lịch qua đảo, rời đảo đều phụ thuộc vào ý muốn của ông trời. Cứ thấy trời lăn tăn một chút sóng, ông chủ đò hấp tấp hối khách.

Họ ví đảo Bé quê mình như đầu con ngựa chiến: “Nó kỳ lắm, trời đang yên đang lặng, thời tiết chuyển lừng lừng thì không có tàu nào cập vô được đâu. Nếu khách kẹt lại, gắng chờ vài ngày biển êm thì mới có đò qua rước mình về”.

Vàng ở đảo? Có lẽ khó tìm được. Nhưng vàng ở đảo Bé, đó là sự hoang sơ, trong trẻo, tinh khôi khó kiếm được ở chốn đô thành.

Những hòn đảo bỗng biến mất (P1)

(Theo dantri.com, trích)

Đảo St Brendan:

Vào năm 530, Brendan, thầy tu người Ireland, vượt Đại Tây Dương đi tìm vùng đất thiên đường. Trong suốt 7 năm, họ sống trên một hòn đảo với khí hậu hoàn hảo cùng thiên nhiên trù phú. Người ta cho rằng chuyến đi này là có thực dù phải 300 năm sau nó mới được biết đến. Hòn đảo mang tên St Brendan đã xuất hiện trên tấm bản đồ nổi tiếng nhất của thời Trung cổ có tên Hereford Mappa Mundi. Nó cũng xuất hiện trong các bản đồ ở thế kỉ 17 của Mercator và Ortelius. Theo đó, hòn đảo này nằm ở phía Tây Canaries, Tây Ban Nha. Mặc dù sau này hòn đảo không còn xuất hiện trên bản đồ và bị coi là không tồn tại, nhưng vẫn có nhiều người không ngừng tin vào nó.

Đảo Buss:

Cuộc chính thức tìm kiếm con đường Tây Bắc từ châu Âu sang châu Á bắt đầu vào năm 1576, do Martin Frobisher chỉ huy. Trong chuyến thứ hai trên con tàu Emmanuel, ông đi ngang một hòn đảo mà được miêu tả là “một nơi đầy hoa trái, với những cánh rừng và là vùng đất tuyệt vời”. Hòn đảo được đặt tên là Buss và xác định có trên bản đồ, nhưng phải tới năm 1671, sau nhiều cuộc tìm kiếm, Thomas Shepard, thủy thủ người Anh, mới có thể đặt chân lên hòn đảo này. Sau đó, Shepard quay lại vùng biển này nhưng đảo Buss đã biến mất. Đến giữa thế kỉ 19, người ta đã xóa đảo này ra khỏi bản đồ địa lý.

Đảo Frisland:

Năm 1558, Nicolo Zeno đã công bố một tấm bản đồ và các lá thư của cụ tổ của ông và một người khác trong dòng họ, những người đã đi qua Bắc Đại Tây Dương vào năm 1400. Các bức thư được gửi từ một hòn đảo mang tên Frisland. Trên bản đồ, Frishland nằm ở giữa cực Tây Bắc của Scotland và Nauy. Tuy nhiên những bức thư này được cho là không rõ ràng khi chúng được công bố lần đầu, nhưng điều đó không cản trở việc các nhà làm bản đồ nổi tiếng thời đó công nhận sự tồn tại của đảo Frisland.

Thường họ vẽ hòn đảo ở vị trí mà Zeno miêu tả, đôi khi nằm lệch rất xa về phía Tây, tới mức nó thành một phần của Bắc Mỹ. Một số bản đồ còn kèm theo cả tên các dãy núi, vịnh biển và các thị trấn. Tuy nhiên giờ đây, Frisland chỉ còn được biết đến như một hòn đảo huyền thoại, là sản phẩm của trí tưởng tượng hay một sự nhầm lẫn từ xa xưa.

Quần đảo Emerald và Nimrod:

Cuối thế kỉ 18, trọng tâm của các cuộc thám hiểm chuyển từ Bắc Đại Tây Dương sang Nam Thái Bình Dương. Dù nhiều thủy thủ viễn dương đã đưa ra các chuyện kể về thiên đường Tahiti, nhưng các cuộc tìm kiếm vẫn tập trung vào những thứ có hiệu quả kinh tế như gỗ, khoáng sản, hay những hòn đảo có thể trở thành địa điểm tập kết tàu giữa Nam Mỹ và Úc. Thời điểm này, việc xác định tọa độ chính xác đã được đưa vào trong nhật kí hải trình của tàu viễn dương.

Năm 1821, đảo Emerald đã được thuyền trưởng William Eliot phát hiện và đặt tên. Tới năm 1828, một quần đảo khác được phát hiện và đặt tên là Nimrod – tên con tàu đã phát hiện ra nó. Tuy nhiên, năm 1909, khi thuyền trưởng John King Davis tới đúng vị trí của hai hòn đảo như trên bản đồ, thì không thấy dấu tích gì về sự tồn tại của chúng. Rất có thể Eliot và các thủy thủ trên con tàu Nimrod đã gặp phải hiện tượng ảo giác vùng cực khiến họ tin rằng mình đã thấy các hòn đảo. Tới năm 1940, người ta xếp đảo Emerald và quần đảo Nimrod vào danh sách các hòn đảo không có thực.

Vùng đất Crocker:

Năm 1906, Robert Peary tìm thấy một vùng đất lớn ngoài khơi đảo Ellesmere ở vùng Bắc Cực và đặt tên là Crocker, theo tên một trong những người hỗ trợ tài chính cho mình. Dù có một số lời buộc tội rằng Peary đã tạo ra một vụ lừa đảo, nhiều khả năng ông đã gặp phải hiện tượng ảo giác vùng cực.

Năm 1913, một cuộc thám hiểm do Donald Baxter MacMillan, Mỹ, dẫn đầu đã được tiến hành. Ông phát hiện ra các loài thực vật, động vật mới và thậm chí là cả một giống người “mới” và đã lên đường đi tìm hiểu về vùng đất Crocker. Cuộc thám hiểm này nhanh chóng gặp các điều kiện tồi tệ hơn dự kiến. Các vết thương do bỏng lạnh và ốm đau đã buộc nhiều thành viên quay lại nơi đóng trại. Thêm nữa, người Inuit bản địa khẳng định rằng không có vùng đất nào như vậy. Khi tình hình trở nên tồi tệ, MacMillan cho thợ máy Fitzhugh Green và người bản địa dẫn đường là Piugaattoq, đi thăm dò vùng đất này, nhưng giữa hai người xảy ra hiểu lầm và Green đã bắn chết Piugaattoq. Đoàn thám hiểm của MacMillan bị kẹt trong vùng cực suốt 4 năm. Cuộc thám hiểm là một thảm họa và điều duy nhất họ đạt được là các bức ảnh chụp người Inuit.

Chuyện về một con tàu mất tích – Ma hay sóng ma (P2)

P2 – Tàu Vinalines Queen gặp “ma”? 

(Bài của anh Phan Việt Hùng, trích)

Tàu Vinalines Queen (VNLQ), kích thước 190 x 32,26 x 17,90 mét, năng lực vận tải 56.040 tấn (DWT), vào hoạt động ngày 15/11/2005, bị mất tích ngày 25/12/2011 trong khi chở 54.400 tấn “hàng rời” (quặng nickel), lộ trình từ cảng Morowali (Indonesia) đến cảng Ninh de (Trung quốc).

Hàng rời “là loại hàng rất nặng và gây ăn mòn hoặc mài mòn vỏ tàu. Chúng dễ bị dịch chuyển trong hầm hàng trong lúc vận tải”.

Về Đăng kiểm: VNLQ có các đặc tính phân cấp là “tàu (chở được) hàng rời” ; “áp dụng kiểm tra tăng cường” ; "buồng máy tự động" ; thiết kế "chở hàng nặng với hầm hàng số 2 và 4 có thể để rỗng".

VNLQ được Đăng kiểm Nhật bản cấp Chứng nhận Đăng kiểm theo IMO (Tổ chức hàng hải quốc tế). Do tàu mang cờ Việt nam (VN) nên Đăng kiểm VN đã cấp lại Chứng nhận Đăng kiểm VN cho VNLQ. Các giấy chứng nhận khác theo Công ước về Radio, trang thiết bị cứu sinh, kết cấu an toàn, mớm nước tải tàu,... đều đã được Đăng kiểm VN cấp. Liệu VNLQ có thể bị đắm do lỗi chế tạo không?  

Két nước cân bằng (balast): Là tàu đời mới, VNLQ đã áp dụng các yêu cầu của IACS (Đăng kiểm quốc tế). Các góc phía trên và dưới của hầm hàng được sử dụng như két balast (để cân bằng mũi–lái tàu hoặc khi tàu bị nghiêng) tương tự như “két đáy kép”. Các két dằn đều được tăng cường, “độ nghiêng của các két dằn phải sao cho nhỏ hơn độ nghiêng tĩnh của hàng rời trong vận chuyển nhằm giảm sự xê dịch hàng từ phía này sang phía kia, hoặc bị trượt hàng”.  

Bị ngập nước vẫn nổi (Damage Stability): VNLQ được thiết kế để có thể nổi ngay cả khi tàu chở đầy hàng và hầm số 1 bị ngập nước. VNLQ có các thiết bị báo cảnh khi hầm hàng bị ngập nước, két dằn balast mũi và khoang khô phía mũi tàu theo SOLAS (Công ước An toàn sinh mạng con người trên biển). Khi nước trong một hầm hàng đạt mức 0,5 mét thì còi và đèn sẽ báo động lên buồng lái. VNLQ vừa qua kiểm tra vào tháng 1/2011. Nhưng nó đã bị đắm!

Quyền ra lệnh rời tàu (SA): Theo ISM Code (luật Quản lí an toàn quốc tế), “Công ty quản lý tàu phải cho phép Thuyền trưởng (Captain) được vượt quyền (OA) khi liên quan tới an toàn của thuyền viên”. Các Đánh giá viên chưa tìm được bằng chứng là Captain đã ra lệnh SA. Quyết định rời tàu (trong khoảng từ 5.28h – 6.58h ngày 25/12/2011), tức bỏ lại con tàu trị giá hàng chục triệu USD kèm số hàng cũng giá trị cỡ như vậy, quả cực kỳ khó khăn với Captain Nguyễn Văn Thiện, nhưng vượt trên tất cả, ai đó đã “quăng” 23 con người vào sóng gió cấp 8–9 và sự âm u lạnh giá 10 độ C.

Captain Thiện đã không được một sự hỗ trợ nào cả! Hệ thống quản lý của công ty chủ quản đã “liệt” ở đây. Theo ISM Code, “hệ thống quản lý phải đưa ra các biện pháp nhằm đảm bảo rằng Tổ chức của công ty ở bất kỳ thời điểm nào có thể đáp ứng các tình trạng đe dọa, sự cố, khẩn cấp liên quan tới tàu”. Liệu Công ty chủ quản có “thiết lập và thực hiện các chương trình huấn luyện và thực tập giữa công ty và VNLQ để sẵn sàng cho các hành động khẩn cấp” không?

Kẻ sống sót duy nhất: Việc sống sót của Đậu Ngọc Hùng thật là là kỳ diệu. Anh là thủy thủ lái tàu (Able Bodied Seaman) và, theo thông lệ, phải đi ca với Sĩ quan trực ca (Duty Officer). Có lẽ anh may mắn đi ca 4 – 8h (chắc không phải đã xuống ca lúc 3h như anh nói với báo giới) để trong giờ phút định mệnh (5.28h – 6.58h) anh đã nắm rõ hoàn cảnh trong trạng thái tỉnh táo và đã chuẩn bị tinh thần đương đầu với số mệnh. Có lẽ các thuyền viên còn lại đang trong tình trạng ngái ngủ nên đã không biết chuyện gì xảy ra?

Ai là chủ quản tàu: Theo SOLAS, “Công ty chủ quản là chủ tàu hoặc bất cứ một tổ chức nào khác hoặc một cá nhân như người quản lý, hoặc người thuê tàu trần có trách nhiệm đối với việc khai thác tàu thay cho chủ tàu và đã đồng ý thực hiện toàn bộ các nghĩa vụ và trách nhiệm do ISM Code quy định”.

Theo EQUASIS (Mạng theo dõi tàu thế giới), chủ quản của VNLQ là Vinalines Haiphong cho đến ngày 31/11/2011, còn theo thông báo ngành thì ngày 5/12/2011 (trước 20 ngày tàu đắm) tàu đã chuyển cho Vinalines Hanoi. Trên đăng ký quốc tế, Tổng công ty Vinalines và hai công ty trên là ba pháp nhân độc lập. Phải chăng khi gặp nạn, thông tin từ VNLQ đã được Vinalines Hanoi xử lí? Nhưng lúc đó ai là DP (người được chỉ định của công ty chủ quản) của VNLQ? Theo ISM Code, “khi đổi quản lý tàu, công ty chủ quản phải yêu cầu Đăng kiểm xuống tàu để đánh giá, cấp lại SMC (Chứng nhận Quản lí an toàn)”. Đăng kiểm VN có xuống tàu không hay chỉ chuyển giao trên bàn giấy. Đăng kiểm VN và Tổng công ty Vinalines chưa trả lời rõ về việc này.

Radio GMDSS (Hệ thống thông tin an toàn–Cứu nạn hàng hải toàn cầu) trên VNLQ: Tại sao Sĩ quan trực ca và/hoặc Đại phó (Chief  Officer), trong ca định mệnh lại không ấn 1 trong 6 “nút khẩn cấp” của Radio GMDSS để kêu gọi hỗ trợ?

Radio Epirb (phao vô tuyến định vị): Khi tàu bị chìm quá 2 mét nước, Epirb tự động tách khỏi vị trí gá lắp và trôi nổi trên mặt biển, và “phát CQ” thông báo vị trí bị nạn cho các đối tượng. Tại sao Epirb của VNLQ không hoạt động – vì nếu nó hoạt động thì không cần đến 7 giờ sau Vinalines mới liên lạc với MRCC (Ủy ban cứu nạn). Đăng kiểm VN cần có bằng chứng là nó đã đáp ứng theo yêu cầu của IMO.

H: Dĩ nhiên đây không phải là VNLQ.
(P3. Những số liệu không ủng hộ Vinalines)

Chuyện về một con tàu mất tích – Ma hay sóng ma (P1)

Nhân "vụ Vinalines ra Tòa", chúng tôi xin nói riêng chuyện về một con tàu mất tích đầy bí ẩn.

P1 – Tàu Vinalines Queen đã gặp “sóng ma”?

(Bài của anh Nguyễn Bá Xuân, trích)

Vị trí địa lý của vùng mà Vinalines Queen (VNLQ) bị đắm rất không bình thường. Vùng này nằm ở tuyến đầu của hệ thống gió mùa đông bắc thổi vào Biển Đông, được xem như một thung lũng gió, có tốc độ gió thổi rất mạnh. Hơn nữa, trong khi thổi qua eo biển Đài Loan và eo biển Luzon, trường gió này có thể bị cản trở và thay đổi hướng bởi sự hiện diện của đảo Đài Loan và đảo Luzon. Do đó, ở đây có thể xảy ra trường gió tạo xoáy, giống như sự xuất hiện một cơn lốc mạnh, và sẽ biến mất sau một thời gian ngắn. Sự thoắt ẩn thoắt hiện các tai biến ấy không phải ai cũng có cơ hội chứng kiến trực tiếp và, vì thế, dễ sinh chủ quan.

Thời gian VNLQ bị đắm là lúc có gió mùa đông bắc cấp 8–9, giật cấp 10–11. Với vị trí địa lý như nêu trên, bất kỳ tàu biển nào, dù trọng tải lớn và hiện đại đến đâu, cũng phải dè chừng. Vậy mà VNLQ vẫn ra khơi chở quặng chuyến thứ hai trên hành trình ấy ở điều kiện thời tiết ấy. Vì sao vậy? Xin lưu ý, chuyến chở quặng đầu tiên của VNLQ không rơi vào điều kiện thời tiết xấu như thế.

Đây là một vùng biển có hệ dòng chảy gió trên mặt biển và ở dưới sâu rất phức tạp, có hướng chảy xiết đối nghịch nhau qua eo biển Luzon vào Biển Đông. Không những vậy, một phần hệ dòng chảy trong vùng này còn được tạo thành bởi hệ dòng chảy qua eo biển Đài Loan. Hai hệ dòng chảy từ Thái Bình Dương và từ vùng Biển Đông có thể kết hợp và tạo thành một dòng xoáy nghịch, hội tụ và đưa nước chìm xuống sâu.

Sự kết hợp và tương tác lẫn nhau giữa hai quá trình gồm quá trình khí tượng trên mặt nước và quá trình động lực dưới nước, tạo cho vùng này trở nên nguy hiểm hơn nhiều so với các vùng biển khác. Gió trên biển mạnh có thể tạo sóng cao 5–7 mét và lốc xoáy; trong khi đó, dòng chảy ở dưới biển chảy xiết và cũng có khả năng tạo xoáy nghịch, nhấn chìm tàu xuống đáy.

VNLQ có thể bị gió mạnh, sóng lớn và dòng chảy xiết tác động mạnh, làm lệch hướng một góc nào đó hoặc góc 90 độ. Trường hợp này, nếu tàu nằm song song với hướng sóng tới thì có thể bị nghiêng mạnh, không kịp lấy lại thế cân bằng(*) và hậu quả tàu sẽ bị chìm rất nhanh trong phút chốc.

VNLQ đắm cũng có thể liên quan sự tác động của một con sóng ngầm, từ chuyên môn gọi là “sóng nội”, xảy ra đột ngột. Nếu quả thực bị sóng ngầm tấn công, tàu này chắc không kịp trở tay. Vì sao vậy?

Sóng nội có thể được hình thành và truyền vào Biển Đông qua eo biển Luzon từ Tây Thái Bình Dương. Vào Biển Đông, nó bị ảnh hưởng bởi độ hẹp của eo biển. Tại ngưỡng cửa của eo biển Luzon, còn tồn tại dải địa hình nổi lên cao so với các vùng phía trong và phía ngoài eo biển. Đây rất có thể là một trong những điều kiện nền cơ bản để tạo thành sóng nội có năng lượng lớn. Chúng thường hình thành tại các vùng thềm lục địa có địa hình phức tạp. Vậy đâu là sự khác nhau giữa sóng nội và sóng gió trên bề mặt nước?

Sóng mặt có nguyên nhân hình thành từ sự tác động của trường gió trên mặt biển. Còn nguyên nhân tạo nên sóng nội là do sự kích động của các yếu tố ngoại lực và nội lực đến các lớp nước có mật độ khác nhau. Về cơ chế hoạt động, sóng nội có thể nâng cả một lớp nước ở độ sâu 100 mét lên trên tầng nước mặt, sau đó lại đánh sập lớp nước ấy xuống sâu(**).

(*) Tuy nhiên, đây là điều rất khó xảy ra đối với thủy thủ lái tàu và/hoặc sĩ quan có kinh nghiệm ở mức trung bình (NST).
(**) Bạn đọc có thể tham khảo “Sóng ma hay sóng sát thủ trên đại dương” trong chủ đề “Chuyện của biển” tại trang tin này.

Chia sẻ về kỹ thuật bơi trườn sấp (bơi sải) – P3 & P4

P3. Lời góp của bạn Mickey mouse (trích)

Bơi sải tạo ra lực cản ít nhất nên người ta vẫn chọn nó để bơi Long distance, dù là bơi vượt biển. Nếu bạn bơi sải thấy khá mệt, thì có thể xem lại phần kỹ thuật tay và chân, thở nữa, nói chung là xem lại toàn bộ.  

Luyện bơi đường dài, bạn nên tập thở 2 bên đều đặn (bilateral breathing, usually 3 strokes), khi thở ra thì thở cho hết hơi trước khi lấy hơi vào.

Một mẹo nhỏ trong kỹ thuật nghiêng đầu để thở, là làm sao cho một bên goggles trên mặt nước, một bên chìm dưới nước. Khi tay kéo nước, đầu tiên là pull, khuỷu tay cong lại, sau đó push dọc theo sát hông.

Đôi chân cực kỳ quan trọng, xem các video thi đấu, bạn để ý khi thi Short distance 100m, hay Sprint 50m, chân các Swimmers đập rất nhanh, 6-beat kick, nghĩa là mỗi arm stroke thì 3 kick, ngược lại bơi đường dài 10.000m hay 1.500m (như Sun Yang tại London 2012 vừa rồi) thì chân đập ít lại, chỉ còn 4-beat hay 2-beat thôi. 

Tại sao? Vì đôi chân chứa khối lượng cơ bắp lớn hơn nhiều so với đôi tay (trong võ thuật, đòn chân luôn sát thương mạnh hơn đòn tay), nên nó ngốn rất nhiều oxygen. Khi kick thì hơi cong đầu gối chút xíu.

Muốn cho kick tốt thì bạn cần tập trên cạn cho đôi bàn chân thiệt dẻo nữa (ankle stretching). Body position cũng quan trọng không kém, cần giữ thẳng, cái đầu chỉ nghiêng khi thở mà thôi (đa số người mới học bơi sải, cái đầu họ cứ lắc qua lắc lại kéo theo cả body lắc theo nên tạo lực cản thừa thãi).

Bơi chơi chơi thì sao cũng được, nhưng để phấn đấu hơn thì bạn cần để ý tới từng chi tiết nhỏ nhặt nhất. Hãy so sánh các Olympian bạn sẽ thấy được các ưu, khuyết điểm của họ.

P4. Lời góp của bạn Scerpio (trích)

- Thở cả hai bên sẽ tốt hơn vì nó làm cho bạn bơi đều hơn. Tuy nhiên, nhiều VĐV bơi cự ly hay Triathlete dài thường thở mỗi 2 stroke (tức thở một bên) – vì oxygen rất quan trọng trong những cuộc thi đường dài.

- Rút tay ra khỏi nước: Bạn đừng lo về góc độ hay thước tấc gì hết. Nếu bạn biết thì cũng có thì giờ đâu mà đo. Mẹo bơi là bạn nhớ rút cùi chỏ ra nước trước, cánh tay thư giãn, ngón tay chỉ phết và lết trên mặt nước.

- Khi quạt tay, phát lực mạnh nhất là giai đoạn tay bạn chuyển động từ đằng trước đến ngực. Khi tay thẳng góc 90 độ với đáy thì không lực, rồi từ 90 độ xuống thì có lực chút xíu.

Những người bơi nước rút (Printer) sẽ  kéo nước ngắn hơn vì họ cần phục hồi nhanh hơn.

Những người bơi đường dài thì kéo trễ hơn để có độ lướt tối đa, nhưng kéo xa quá thì sẽ mất trớn. Mẹo của tôi là khi tay ở giữa đùi thì rút lên (nhớ là rút cùi chỏ trước).

- Bơi nước rút thì lực quạt chân mạnh như đạp xe đạp. Bơi đường dài thì quạt nhẹ, vì động lực của chân sẽ đốt oxygen rất nhiều. Quạt chừng 1-3 mỗi stroke là đủ.

- Bạn tập xoay vai và cơ thể (google shoulder rotation). Khi xoay qua xoay lại thì bạn lắc hông.

H: Luôn luôn có một phần hai cơ thể được thả lỏng ngay cả khi VĐV đang bơi với tốc độ cao.

Sói biển Hòn Nồm giữa

(Báo Cần thơ, trích)

Quần đảo Nam du, xã An sơn, Kiên hải, Kiên giang gồm 21 hòn đảo, trong đó có Hòn Nồm giữa. Hòn này bị cách biệt bởi biển cả và núi bao bọc. Trên hòn chỉ có một ngôi nhà và hai chòi nằm sát mé ghềnh. Chủ nhân là cô Thắm, nay 41 tuổi, với 41 năm ở đây, mà bà con quanh vùng gọi là “sói biển”.

Vào năm 1960 có một gia đình tới Hòn Nồm giữa - lúc đó còn là một hoang đảo - lập nghiệp. Họ trồng trọt, đánh bắt hải sản và hoang đảo đã được cải tạo với các cây ăn trái cùng 200 gốc dừa. Rồi con trai của họ lấy vợ và sinh ra Thắm – thế hệ thứ ba của Hòn Nồm giữa.

Sinh ra ở biển, Thắm theo cha bủa lưới, giăng câu. Lên 8 tuổi, cô đã lặn sâu 6 – 7 sải nước. Lớn lên, cô thuộc lòng từng bãi rạn, bãi trũng. Cô biết chạy thuyền giữa biển lúc gió cấp 5, cấp 6. Cô biết sửa chữa máy thuyền. Cô biết nhìn trời, nhìn biển để đoán thời tiết. Sao nhấp nháy, thế nào một hai hôm nữa trời “xuống” gió. Mặt trăng quầng đen báo sắp mưa. Trời đang êm, cho xuồng đậu ngay bãi rạn, âm thanh nổ rắc rắc phát ra từ lòng biển là sắp sửa gió mạnh. Lặn xuống động san hô, nghe tiếng rắc rắc thì chắc chắn một vài hôm biển động. Cô nghe được “lời nhắn nhủ của biển”. 

Đời cô thuộc về biển, biển đem tới thức ăn, đem lại niềm vui nỗi buồn cho đời người con gái.

Năm 1987, cha cô lặn độ sâu 40 mét bị “nước ép”, để lại di chứng cột sống, liệt chân. Cô trở thành trụ cột gia đình, và từ lúc nào không rõ, người ta gọi cô là “sói biển”.

… Nhiều người thấy kỳ kỳ vì nhà có con gái cao ráo, xinh xắn mà không chịu gả vào đất liền. Gia đình cô không đòi hỏi tiền bạc mà chỉ có một điều kiện là “bắt rể”. Rồi một chàng dân chài đã trở thành chồng cô và ở chịu lại Hòn Nồm giữa ...

Các quy tắc an toàn chỉ áp dụng cho thợ lặn nhập môn

(bài trên scubadiving.com, trích)

Bill tới một điểm lặn quen thuộc trong một chuyến đi đã trở thành thường xuyên. Lên tàu lặn, anh ngồi vào chỗ quen thuộc của mình – một góc khuất – để ít bị phân tâm bởi cuộc họp phổ biến kế hoạch lặn. Bill ngoài ba mươi, có bằng Master, có thể lực tuyệt vời, có 15 năm kinh nghiệm và với hàng ngàn cú lặn.

Tàu lặn bỏ neo. Bill đeo thiết bị và làm một kiểm tra cuối cùng. Anh xỏ chân nhái, đứng dậy len qua đám khách lặn để là người xuống nước đầu tiên. Divemaster(*) nhắc anh không đi chân nhái trên bong, nhưng anh “cự” rằng đây là cách tiết kiệm nhất, bởi anh sẽ không phải ngồi xuống và đứng lên một lần nữa.

Bill đi về phía đuôi tàu. Bỗng một cái gì đó xảy ra làm Bill bị mất thăng bằng, chân anh bị “dính” và thế là … té sấp, bình lặn bay theo làm van của nó gõ vào gáy anh. Sự việc thật đơn giản nhưng bỗng trở nên phức tạp khi Bill bị đổ máu phía sau đầu, tiếp theo là bị choáng. Và Bill không cử động được hàm dưới.

Trạm cấp cứu ven biển xác nhận hàm dưới của Bill bị trật khớp, bị vài vết cắt trên má và bị rách chút ít ở phía sau đầu.

Thợ lặn nói:

Trong thực tế, thợ lặn có thể đeo chân nhái đi từ giữa tàu ra đuôi tàu lặn. Nhưng đôi khi, một tình huống nào đó trên sàn tàu sẽ “tóm lấy” chân nhái của thợ lặn. Điều này là chính xác với Bill, vì lúc đó tàu lặn bị dồi lên bởi một ngọn sóng nho nhỏ. Do đỉnh chân nhái bị vướng vào đâu đó nên anh đã không thể bước tới để bù đắp cho sự mất thăng bằng, nên đã bị té sấp.

Thợ lặn có thâm niên thường có xu hướng đơn giản hoá các quy tắc an toàn – những nội dung không áp dụng cho họ. Bill đã nhiều lần thực hiện những việc đơn giản hóa mà không hề xảy ra sự cố gì – dù rất nhỏ. Mỗi lần bỏ qua một quy tắc, Bill lại thêm một lần khẳng định tính đúng đắn của mình. Đây là một hội chứng rất phổ biến ở các thợ lặn nhiều kinh nghiệm.

Cơ quan chức năng nói:

Không đi bộ trên bong tàu khi đã mang chân nhái. Nếu bạn có lí do phải làm thế thì hãy đi giật lùi.

Cần tuân thủ các quy tắc an toàn. Các quy tắc được viết ra để khi gặp sự cố bất ngờ sẽ không làm tổn thương bạn.

H: Divemaster thực sự ngại ngần khi phải nhắc nhở về quy tắc an toàn cho hai "cha nội" này (hình không liên quan bài viết).
(*) Xin xem Tự điển Lanbien ở trên cùng, bên phải trang tin.