Đặc công nước: P2 - Huấn luyện

(bài của một cựu đặc công nước - trích).


…Tháng 1/1970, trời lạnh 12 độ mà toàn đơn vị vẫn xuống nước vẫy vùng hàng chục cây số dọc con sông nhỏ nước lợ ra tới cửa biển nước trong xanh mặn chát (ở ngoài này nước ấm hơn trong sông một chút). “Đánh nhái” là khoa mục khó, học viên nằm ngửa không được khua khắng chân tay mỗi khi cảm thấy sắp chìm lỉm. Mới đầu các anh chỉ gượng được một phút, sau nâng dần lên năm phút, mười phút ... rồi mấy giờ liền, tới cả buổi, là cả một quá trình khổ luyện. Bơi cho trúng mục tiêu (cọc hoặc đèn hiệu) phải mất hàng tháng. Tiếp đó tập mang theo trái mìn hàng chục kí ...

…Tập thuần thục ở Tiên Yên mấy tháng, đơn vị chuyển về Núi Đèo (Thủy Nguyên, Hải Phòng). Các anh tiếp tục tập trên sông Giá, sông Đá Bạc, sông Chanh. Rồi bơi đoạn bến Bính, bến Kiều xuôi ra tận cửa Nam Triệu. Sau đó, họ hai lần bơi từ Cát Bà tới Đồ Sơn trên quãng đường biển mấy chục cây số, trong đội hình “hành tiến chiến đấu”. Với sức lực và nghị lực, các anh đã vượt qua được thử thách … Sau đúng một năm tập luyện, gần hai trăm “Yết Kiêu” đã có thể sống dưới nước, bơi và chiến đấu nhiều giờ liền trong nhiều tình huống khác nhau.

Và thực hành - Chiến thuật tổ ba người.

Long bơi đầu, cầm một đầu sợi dây nilông. Anh là người chịu trách nhiệm cột đầu dây đó vào neo mũi tàu. Tổ trưởng Thiều ôm trái mìn 18 kí loại C4 bơi giữa, Thoan bơi cuối cầm cuối đoạn dây. Vào 1 giờ đêm, tổ xuống nước, bơi theo đội hình hàng dọc. Nước sông chảy với vận tốc 2 mét/giây đẩy cả tổ trôi xuôi. Lúc mới xuất phát thì bơi trên mặt nước. Nghe tiếng xuồng tuần tra trên sông hoặc khi ánh đèn pha quét tới, các anh mới lặn xuống thở bằng ống thở. Nước đục ngầu, bèo lục bình trôi từng cụm cũng hạn chế sự quan sát của địch.

Cứ thế tổ tiếp cận tàu giặc. Nước chảy cuộn xoáy khiến các anh rất khó chạm vào tàu. Lính gác trên tàu chiếu đèn nhưng thường chỉ canh ra xa chứ không nhìn xuống theo sườn tàu (vát vào trong) nên không thấy các anh. Long buộc đầu sợi dây nilông vào dây neo mũi, rồi giật giật làm hiệu “đã làm xong”.

Khi Long cột xong đầu dây thì do hiệu ứng nước đẩy, nước lập tức dìm Thiều và trái mìn xuống, làm Thiều suýt ngộp. Thiều ôm mìn bơi ép sát sườn tàu, khi xác định đã ở đúng khoang máy thì dừng lại, giật dây báo hiệu cho Thoan.

Thoan cột đoạn cuối dây vào bánh lái chân vịt rồi giật dây báo hiệu “đã làm xong”. Thiều điểm hỏa, hẹn kíp 1 giờ sau sẽ kích nổ, rồi báo cho tổ “đã làm xong”.

Cả ba ngậm ống thở, thả trôi ngầm một quãng xa, ngoài tầm quan sát của địch mới trồi lên. Các anh bơi xuôi, ngang qua các đồn bót địch, rồi gặp đồng đội đón ở địa điểm hẹn trước. Đúng 4 giờ sáng, mìn nổ ...

Hình: Đặc công miền tây (Nam bộ).
P3 sẽ nói về đặc công nước gặp cá sấu (bài của một cựu đặc công khác).

Đặc công nước: P1 - Kĩ thuật tiếp cận gài mìn

Trong giới thợ lặn, có một lực lượng mà chỉ cần xét về mặt kĩ thuật thôi cũng đã rất đặc biệt rồi, đó là Đặc công nước Việt nam.
(bài của một cựu đặc công nước - trích)

… Cái khó là vận chuyển thuốc nổ, phải làm thế nào để khối thuốc nổ không nổi trên mặt nước mà phải ở lưng chừng mặt nước để địch không phát hiện. Lúc đầu vận chuyển bằng phao, sau chúng tôi gò thùng tôn, hàn kín và làm một lỗ để điều khiển nước vào bằng cái “lưỡi gà”. Quả mìn nổi thì cho nước vào và nếu chìm sâu thì hút nước ra. Chiến sĩ đặc công nước (đánh đêm) khi xuống nước ngậm ống thở dài chừng 30cm bằng một ống tre nhỏ, một đầu có “ngoàm” ngậm vào miệng, đầu kia nổi lên mặt nước 2-3cm, nghi trang bằng bèo lục bình.

Trong những năm chiến tranh, nơi vàm sông Bến Tre ra sông Hàm Luông, tàu chiến Mỹ thường tập trung rất đông, vì mực nước ở đây sâu, lòng sông rộng, địa hình trống trải, từ đây tàu địch có thể cơ động ứng phó với mọi tình huống xảy ra trên một khu vực rộng lớn.

Tổ đặc công nước do Hoàng Lam chỉ huy nhận được lệnh đánh tàu 883, dài 110m, rộng 25m - một cơ xưởng nổi sửa chữa tàu - đang đậu tại đây. Địch canh phòng rất cẩn mật. Giữa dòng chảy xiết của sông Hàm Luông, chúng bố trí đèn pha cực mạnh có thể phát hiện những vật di động lớn nhỏ trên mặt nước. Cứ năm phút, lính gác ném xuống quanh tàu lựu đạn và mìn hơi. Chúng còn dùng dòng điện cực mạnh phóng xuống nước đề phòng đặc công đột nhập cụm tàu đang bỏ neo. Trên bờ sông có bót Giồng Xoài, do một đại đội bảo an phối hợp cùng mật vụ canh gác khu vực này, nhằm ngăn chặn sự thâm nhập từ bờ.

Sau nhiều đêm nghiên cứu, tận tay xem xét vỏ tàu, đêm 23/11/1967, tổ đặc công nước đã vượt qua các màng lưới bố phòng của địch, kể cả máy bay trực thăng rọi đèn từ trên cao và các tàu tuần tiễu quần đảo, đưa khối thuốc nổ 200 kg áp vào thành tàu (gần khu vực buồng máy của tàu). Đúng 2 giờ, một tiếng nổ long trời dội vào tận thị xã và vùng phụ cận. Một nước cao ngất phụt lên không trung. Lửa cháy lan cả một khúc sông. Tàu 883 cùng 10 chiếc tàu nhỏ đậu xung quanh bị nhận chìm xuống dòng nước Hàm Luông.

P2 sẽ nói thêm về kĩ thuật tiếp cận này (trích từ bài của một cựu đặc công khác).
Hình: Đặc công Rừng Sác trên đường ra trận.

Lặn trong tăm tối – chuyện ở Phá Tam giang

(sưu tầm, trích)

Ông Nguyễn Dê, 66 tuổi, ngư dân xã Vinh Hưng, Phú Lộc, Thừa Thiên - Huế xưa, là người từng chèo đò đưa du kích, vận chuyển lương thực vượt phá Tam Giang. Sau chiến tranh, ông là ngư dân giỏi trong việc đánh cá, lặn trìa trên đầm phá. Ông bị mù hai mắt từ nhỏ.

Lên 9 tuổi, ông bị mù. Lên 10 tuổi, ông theo cha mẹ đánh cá trên phá Tam Giang. Năm ông 18 tuổi (1964) thì chiến tranh bắt đầu ác liệt, xã Vinh Giang trở thành căn cứ cách mạng trong lòng địch. Đêm đêm ông cùng 3 người em đưa du kích, vận chuyển lương thực vượt phá Tam Giang. Vào một đêm cuối năm 1968, đò của ông bị địch bắn chìm. Các ông nhảy xuống nước lánh đạn. Ông kể: “Trời mùa đông nước lạnh như đá, tui mù không thấy đường nên khi nhảy xuống nước là cứ lặn một hơi dài sau đó theo cảm tính mà bơi vào bờ. Phải hai tiếng đồng hồ bơi, lặn trên phá tôi mới lên tới bờ”.

Chiến tranh đi qua, ông trở về cuộc đời ngư phủ trên phá Tam Giang. Nói về tài lặn trìa thì ở xã Vinh Hưng chưa chắc có người nào bằng ông. Mỗi ngày ông mò được gần 40 kg trìa đem về bán. Bà con cho biết: “Ông mù nhưng lặn giỏi lắm. Ai đánh rơi đồ đạc hay lưới vướng cây dưới nước đều nhờ ông lặn mò”. Cách đây hai năm, ông đắp hồ (hơn 1 ha) nuôi cua cá trên phá Tam Giang. Ông thuê 20 nhân công về làm nhưng vẫn ra lặn mò đất đắp bờ cho đỡ ngày công.

Hình: ông Nguyễn Dê và vợ trên Phá Tam giang

Ranh giới giữa đạt và không đạt.

Cuối tháng 3 vừa rồi, AMK3 và tôi đi Nha trang. Mọi năm “cữ” này biển đã khá đẹp, nhưng năm nay thời tiết không thuận. Điểm lặn Hòn mun biển hơi động, trời xám xịt, biển xám xịt, nước đục lừ, nhiệt độ đáy biển thấp, lại thêm gió lạnh phương Bắc nên thấy ơn ớn. Divemaster (DM) nói: “Nước đục, tầm nhìn 1 mét, xuống 15 mét thôi. Dòng chảy mạnh, coi chừng bị lạc”. DM cầm theo đèn pin, còn AMK3 và tôi thì ... chưa cần.

Sang sớm ra khơi.

Chuẩn bị hạ thủy...nom còn hiên ngang lắm :(

Chúng tôi chìm xuống, nước luồn vào wetsuit, khá lạnh … Nước sẫm dần … rồi tối thui, tối như “đêm ba mươi” (chính xác là “đêm 29”) ... Một vật đen đen lập lờ, tôi tóm lấy, té ra ông bạn AMK3. AMK3 chỉ chỉ tay vào đồng hồ (chúng tôi “lỡ tụt” xuống 25,4 mét). DM trờ tới, tay đèn pin, tay ra hiệu “đi lên một chút”. Tôi quậy chân nhái nổi lên … Cảm giác rõ dòng chảy đang thúc vào người ... 15 mét sâu đây rồi. Tôi quờ tay xung quanh: chẳng thấy ai, lạc rồi … Một phút sau, tôi nổi lên, gặp DM và AMK3 cũng nổi lên ...

DM ra hiệu: Xuống nha!

DM nói: “Xuống nhé. Bám sát nhau”. Tôi cầm tay AMK3, cùng chìm xuống khoảng 15 mét và bơi đi. DM bơi trước, lia đèn. Tôi bỏ tay AMK3 ra, nhìn chăm chăm vào chân nhái của hắn để bám theo. AMK3 bơi sát bên trái ... Nước đục lừ, chẳng thấy gì ngoài cái bóng thoắt ẩn thoắt hiện của bạn lặn … Bên phải xuất hiện mảng đen đen, tôi sờ sờ: té ra vách đá … Tôi quay lại: Hai gã biến đâu mất rồi ... Tôi cố nhìn xem ánh đèn pin ở phía nào, nhưng không thấy (thực ra nước quá đục nên ánh sáng đèn bị phản xạ không đi xa được) … Quay qua quay lại một chút thì DM bơi tới (kĩ năng tìm kiếm của tay này khá thiệt) ra hiệu “đi về phía này”. Tôi bám theo, gặp AMK3 … Nghĩ mà khâm phục đặc công nước thời kháng chiến chống Mỹ: lặn đêm, phù sa đục ngầu, chẳng có trang bị gì ngoài ống thở bằng thân cây trúc, mà tiềm nhập đâu vào đấy …

Chứng tôi bơi … Chẳng có gì ngoài một màn nước đục lờ … Tôi bám riết theo “dấu chân” của DM, mấy lần bị chân nhái của gã vụt giữa mặt … Tôi cúi xuống: một mỏm đá nhô lên trên hướng bơi. Sờ trúng con cầu gai, lập tức 2 mũi gai cắm vào tay, khỉ thật … Tôi ngẩng lên: Hai cha kia đâu mất rồi … Tôi cố nhìn xem ánh đèn pin ở phía nào … Tôi lay hoay tìm kiếm, lần này chắc “tới phiên” nó lạc mình đây … Một phút sau tôi nổi lên … Tới mặt nước, “lại” gặp hai gã ...

Đã bị trôi xa tàu lặn, DM hô “bơi về tàu đã”. Dòng chảy xéo góc, chúng tôi cố gắng di chuyển. Thực tình thì thợ lặn di chuyển dưới mặt nước khỏe hơn bơi trên mặt nước, nhưng DM đã quyết định đúng: Để hai ông chú tiếp tục chìm xuống thì khéo lại … lạc tiếp. Tôi hỏi DM: “Xuống nữa chứ?”. DM kiểm tra đồng hồ khí rồi tần ngần: “Sợ không đủ thời gian”. Thôi vậy. Chúng tôi men theo sợi dây phao trên tàu thả xuống để về tàu.

Lên tàu, DM nói: “Nước đục quá, cháu lia đèn mà (chú hoặc cháu) chẳng thấy” – rồi tiếp – “Hôm nay chắc các chú lặn không thỏa mãn”.
Tôi nói: “Nếu cho là đi lặn giải trí thì không đạt, nhưng nếu đi luyện tập thì đạt”.
“Tất cả là do quan niệm. Mà mấy khi dân lặn giải trí được luyện tập trong điều kiện "lý tưởng" như thế này” – AMK3 cười và nói tiếp – “Không biết lão mù (trong bài “Lặn trong tăm tối”) định hướng ra sao nhỉ, mò về tới tận cầu thang tàu, siêu thật. Mình phải rèn kỹ năng lặn đêm (*) mới được”.

(*) Ý tụi tôi muốn nói là tập “lặn với tầm nhìn gần bằng không”, vì trường hợp này khác với “lặn đêm ở vùng nước trong”. Quả là "nghề chơi cũng lắm công phu".

Sau cú lặn chưa đạt! (hoặc là đã đạt!) của chúng tôi, chỉ còn bọn học thi OWC và AOWC xuống nước ở vùng gần bờ, nơi tầm nhìn khá hơn để hoàn thành nối bài thi. Tui chỉ còn ngồi ngắm cô bé bạn lặn, không lặn được thì nhảy cầu chơi!

Lặn thời tiết xấu - Nha Trang tháng 3.

Cuối tháng 3 vừa qua, HCQuang và tui quyết định đi lặn ở Nha Trang. Đó là dịp cuối tuần, thứ 7 và chủ nhật ngày 26 và 27 tháng 3. Tuy cùng hẹn nhau đi, nhưng do hoàn cảnh hai người chỉ cùng lặn chung ngày CN 27/3. Ông bạn HCQ tối thứ 7 mới lên đường để sáng CN đi lặn và ở thêm ngày thứ 2 (28/3) mới về. Tôi khởi hành trước 1 hôm, váo tối thứ 6 bằng xe lửa và  sáng sớm thứ 7 đến Nha trang, kịp chạy qua Rainbow để đi lặn trước 1 hôm. Có điều đáng tiếc là 2// Padi Kika đúng dịp cuối tuần đó lại có lớp đào tạo OWC tại Sài Gòn nên không cùng đi lặn với chúng tôi. Tuy nhiên, xui xẻo lớn nhất lại là thời tiết. Cả tuần ròng rã mưa mù và nước lạnh, tầm nhìm xấu! Sáng thứ sáu khi tui tới Nha Trang thì trời đã hết mưa, tuy nhiên mây mù, biển động nhẹ không hứa hẹn một chuyến lặn vui vẻ. Nước biển 23độ C, cả ta vẫn Tây phải mặc 2 Wetsuite để giữ ấm. Tui mặc thêm bên ngoài bộ cộc tay một bộ dài nữa. Với tôi, mặc một lúc hai bộ wetsuite thật khó chịu. Thực ra thì sự khó chịu này chỉ là lúc trên tàu, khi đã xuống nước thì lại thật thoải mái, không phải rơi vào cảnh run cầm cập vì lạnh! Phần lớn khách lặn chuyến này là các học viên OWC hoặc AOWC. Tui lặn giải trí (fun dive) với Thưởng - chuẩn úy PADI có thâm niên 2 năm ở Rainbow Divers. DM Thưởng là một HDV lặn nhiệt tình và chu đáo. Khi cùng lặn - Thường chỉ cho tui nhiều điểm  hay mà những lần trước chưa từng gặp.
Điểm lặn duy nhất có thể lặn vào lúc thời tiết xấu tại Hòn Mun là Debbie's Beach.  Trời mây mù, không ánh nắng và tầm nhìn thấp (3-4 metres ) là những trở ngại chính đối với chụp hình dưới nước. Có một điều thú vị là lần lặn này lại đúng dịp tui thử nghiệm chế độ chụp hình có flash (internal). Trước đây, tui chưa từng dùng flash khi chụp hình dưới nước do khi đặt chế độ chụp dưới nước, máy Sealife sẽ tự động bù màu cho hình ảnh và khóa chế độ Flash trong máy. Môi trường nước đậm đặc hơn không khí và chứa nhiều "hạt" bụi, rác li ti - khi ta dùng flash, ánh sáng cường độ cao của đèn sẽ bị phản xạ bời các phần tử li ti này và tạo hiệu ứng đốm sáng rất khó chụi cho tấm hình. Để khắc phục điều này, ta phải dùng đèn flash gắn ngoài, soi đối tượng theo một góc khác, tránh phản xạ trực tiếp vào ống kính. Còn phương án giúp hạn chế hiệu ứng "scatter" kể trên cho đèn flash bên trong là dùng một tấm lọc diffuser che trước đèn flash để khuếch tán bớt ánh sáng, làm dịu độ chiếu sáng  đối tượng. Do chưa đủ khả năng mua đèn flash chuyên dụng, tui đặt mua tấm diffuser này cũng của Sealife qua mạng và quyết định thử nghiệm chế độ chụp hình với flash bên trong máy.

 Một khi đã dùng flash bên trong thì không cần đặt chế độ chụp dưới nước cho máy Sealife nữa Máy sẽ tự động lấy tham số theo chế độ chụp có flash bên trong. Trong suốt hai lần lặn của ngày thứ bảy, tui chụp với chế độ đèn flash trong điều kiện thiếu sáng do mây mù và tầm nhìn kém. Độ sâu khoảng 15 đến 18 meters. Kết quả cũng không đến nỗi nào, một vài tấm có thể so với ảnh chụp bằng chế độ UW hôm đẹp trời. Tuy không thể loại bỏ hẳn được hiệu ứng scatter nhưng cũng hạn chế tương đối  nhiều, đôi khi chỉ nhận thấy khi zoom lớn hình lên. Một hạn chế nữa là không thể thực hiện quay video do không đủ ánh sáng và Flash không giúp được ở đây. Lần đầu tiên, sau hai lần lặn tui không có đoạn video dưới nước naào. Sau đây là một số hình tui chộp được trong lần lặn ngày thứ 7 với flash trong.

 Trời âm u, không có ánh sáng mặt trời! Trên mặt nước thế này, dưới nước sẽ còn tệ hơn! Tuy nhiên ngày hôm nay vẫn còn may vì tầm nhìn dưới nước còn khoảng 4 mét. Ngày hôm sau tui và HCQ đi lặn mới thê thảm.

Với đèn flash, màu sắc con sao biển này thể hiện đúng với tự nhiên vốn có của nó. Ở độ sâu hơn 10 mét, bằng mắt thường ta cũng chẳng thể thấy màu đỏ ở đây.

Ở độ sâu 15 mét, cây san hô này nhìn buồn tẻ vì chỉ có một màu xanh.

Chuẩn úy PADI Thưởng. Thấy rõ khung kính lặn của anh ta màu cam :)

Cá Sư tử ( Lion Fish) thoạt nhìn khá ổn, tuy nhiên khi click vào hình để coi ảnh lớn bạn sẽ thấy hiệu ứng "scatter" rất rõ, làm xấu toàn cảnh tấm hình.

Với cảnh xa hơn 2 mét, đèn Flash trong không còn tác dụng do diffuser giảm cường độ đèn nhiều lần. Cảnh này chủ yếu nhờ ánh sáng tự nhiên.

Tui thậm chí chộp được "chân dung" chú cá Hề Nemo này :))

Và một chú tôm Tít thập thò cửa hang. Cám ơn đẻn Flash! 

Kết thúc ngày lặn, tàu trở về cảng Cầu Đá. Trời vẫn âm u buồn não!

Tui và chuẩn úy PADI Thưởng - Dive Master Rainbow Divers Nha Trang. Chộp có flash ngán gì ngược sáng :))

Bé Tuyền - Nhân viên văn phòng Rainbow Nha Trang (PADI DM): "Mai chú lặn cùng chú Quang hà? Hy vọng thời tiết sẽ tốt hơn hôm nay :)" Tui cũng hy vọng thế.

Ngày hôm sau, tui và ông bạn lặn HCQ hăm hở ra khơi cùng Rainbow Divers Team. Ông bạn còn cắp theo một ổ bánh Bông Lan lớn do bà xã Q Thái làm cho từ hôm trước - thật khí thế!

Kết quả ngày lặn CN thế nào, nhường bác Chí Quang tường thuật lại. bác ấy đã có bài lặn đêm đề chuẩn bị tinh thần cho mọi người ;) He he Diving - đâu chỉ có niềm vui và và sự phấn chấn!

Xác tàu quân Nguyên ở vịnh Hạ long

Bài “Kho tàng của quân Mông Cổ dưới đáy vịnh Hạ Long” của Hồ Đắc Duy trên Tạp chí Xưa và Nay có đề cập tới trận đánh năm 1288 trên vịnh Hạ Long tiêu diệt đoàn thuyền lương của quân Nguyên - Mông. Vậy những xác thuyền và vũ khí, quân dụng hiện nằm ở đâu?

Trận thủy chiến Vân Đồn do Trần Khánh Dư chỉ huy đã tiêu diệt đoàn thuyền lương Ô Mã Nhi là một chiến công góp phần quan trọng vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lần thứ 3 năm 1288, với trận quyết định là trận đại thắng Bạch Đằng ngày 8-3-1288.

Theo tác giả, những lái buôn Trung Quốc, đã sinh sống lâu đời bằng nghề buôn bán và đánh cá ở vùng thương cảng Vân Đồn là những người lập hải trình cho Ô Mã Nhi đi từ Trung Quốc vào vịnh Hạ Long và đến sông Bạch Đằng. Họ biết rõ địa hình, địa vật, con nước thủy triều lên xuống, con đường an toàn nhất, ngắn nhất.

Đối chiếu các tư liệu lịch sử của Viêt nam, Trung Quốc và trên thực tế địa lý, địa hình vịnh Hạ Long, tác giả cho rằng trận hải chiến trên xảy ra vào ngày 3-1-1288 đến ngày 6-1-1288. Vị trí diễn ra trận quyết định ở tọa độ 107 độ 23 phút kinh đông và 20 độ 44 phút vĩ bắc, tức là ở khoảng giữa các đảo Thượng Mai, Hạ Mai, Phượng Hoàng, Nấc Đất. Nơi đây giống như cái túi có bán kính khoảng 2,5km. Cách đó không xa, đảo Cô Tô như một đài quan sát mà chỉ cần một mũi tấn công ngang sườn từ đảo Cô Tô là đoàn thuyền lương của Ô Mã Nhi sẽ dạt vào điểm phục kích này.

Như vậy dưới đáy vịnh Hạ long ắt có xác thuyền của quân Nguyên – Mông và những hiện vật khác.
Hình vẽ: Trận Bạch đằng TK13.

Nước mắm lú

Hồi xưa dân chài không có Wetsuit (áo lặn), trước khi lặn, để chống lại cái rét trong ngày đông, tháng giá, họ đã uống nước mắm lú.

Bài của Kim Oanh (có chỉnh sửa).

Bà chủ tiệm nước mắm nổi tiếng một thời, Hồng Hương, tiếp chúng tôi trong căn nhà đã từng san sát mái vú, thùng chượp. Câu chuyện về nghề không đầy đủ bởi vì cuộc "cải tạo công - thương nghiệp" năm nào đã khiến gia đình bà chuyển nghề, bây giờ với bà, nó chỉ là kỷ niệm không muốn khơi gợi. Chúng tôi chỉ biết rằng cũng con cá cơm, cá nục ấy nhưng mỗi nhà có một cách chế biến khác nhau và như thế hương vị từng hãng cũng khác nhau, có ngon, có dở hoặc không đạt với khẩu vị người này mà lại quá tuyệt với người kia.

Bà chủ mang ra một chai thủy tinh đen sì, nhẹ nhàng nghiêng chai, một thứ nước màu cánh gián chảy ra. Mùi vị của thứ nước mắm lú này chẳng thơm, chẳng bốc như nước mắm nhĩ. Chúng khăn khẳn, mùi sắc, nhọn, xộc vào mũi khiến ta phải nhăn mặt. Bà mỉm cười "Không dễ uống đâu nhưng lát nữa sẽ ấm người lên đấy". Tôi nếm đủ một muỗng cà phê và "chữa cháy" bằng nước lạnh. Chiếc muỗng đi chưa giáp vòng, câu nói của bà đã được chứng minh. Người tôi nóng lên một cách rất dễ chịu, ấm áp từ bên trong, rất nồng nàn nhưng cũng rất nhẹ, không giống như uống rượu. Bà rót cho mỗi đứa một chai nhỏ với lời dặn: "Khi nào viêm họng ngậm một chút sẽ đỡ ngay, khi lạnh trong người cũng dùng được nhưng không được dùng nhiều. Sức các cô, cậu thì chỉ một muỗng thôi".

… Người ta chọn thứ nước mắm nhĩ, loại tinh chất nhất để làm nước mắm lú. Nói là làm chứ thực ra chỉ cất đi mà thôi, chừng 10 năm, tức là quên đi, bỏ đâu đó mà lú lẫn không nhớ sẽ thành nước mắm lú . Vị mặn bớt rất nhiều, mùi thơm cũng mất đi nhưng giá trị dinh dưỡng thì tăng lên, điều đó khiến cho nước mắm lú chuyển sang vai trò mới, đó là làm thuốc. Người đi lặn biển vào mùa lạnh uống một ngụm thì cơ thể sẽ ấm lên, ngâm lâu cũng không bị lạnh.

… Người chuẩn bị lên một câu vọng cổ, một chút nước mắm lú sẽ khiến giọng thanh hơn, sức trường hơn. Bởi vậy Bạch Tuyết, Lệ Thủy, Minh Vương… đều đã dùng nước mắm lú. Đáp lại cái trợn mắt ngạc nhiên tỏ vẻ không tin của tôi, người “thuyết trình” khẳng định: “Thật mà, cô cứ uống một chút rồi xem giọng mình thế nào". Tất nhiên là tôi uống thử và cũng tất nhiên là chất giọng chẳng lên được chút nào. Cũng phải thôi, tôi đâu có là ca sĩ. Và tôi cũng không chắc rằng các giọng ca cải lương mùi mẫn có uống nước mắm lú không. (Những câu chuyện dân gian thường được phủ lên lớp bụi huyền thoại nên chúng mang một sắc thái kỳ bí, nửa hư nửa thực, khó coi đó là chính xác 100% nhưng lại là nguồn đề tài cho những người yêu quê hương tha thiết).

Bẵng đi đến 2-3 năm sau, tôi bị một trận viêm họng nặng, cổ đau rát, nuốt nước miếng còn nhăn mặt. Uống thuốc tây mãi chẳng đỡ, tình cờ dọn dẹp tủ đựng ly chén mới thấy chai nước mắm lú bụi phủ mờ. Tôi lấy đúng một muỗng cà phê mang ra bàn ngồi ngắm nghía rồi đổ vào miệng. Cảm giác khét và đắng vẫn còn, vị mặn không đáng kể còn mùi vị thì phảng phất như có con gián đang bò bên cạnh. Một phút sau người tôi nóng dần lên, cổ họng dịu lại một cách rõ rệt, không thấy rát nữa. Ngày hôm sau bệnh viêm họng ra đi không chào tạm biệt.

Hình (không liên quan bài viết): Ánh mắt, với "thông điệp": không nhất thiết mọi chuyện đều cứ phải lộ diện, mà có khi chỉ cần một chút ... thoảng qua.

Xảo thuật lặn đêm

Một Instructor có lời khuyên về lặn đêm như sau:

1. Chuẩn bị lặn.

-Điểm lặn quen thuộc: Bạn nên chọn một điểm lặn đã từng lặn ban ngày. Như vậy bạn sẽ có khái niệm về khu vực này và sẽ cảm thấy ít sợ hãi.

-Tới lúc còn sáng: Nên tới điểm lặn trước khi mặt trời lặn. Bạn sẽ có thời gian chuẩn bị các trang, thiết bị lặn với chút ánh sáng tự nhiên còn lại. Bạn sẽ cảm thấy ít sự đe dọa khi bắt đầu xuống nước. Bạn cần lập kế hoạch lặn trước khi sập tối.

-Không lặn sâu: Nếu khả năng lặn sâu của bạn là 18 met thì khi lặn đêm chỉ nên xuống 12 met.

-Đèn lặn: Hãy cho tôi một đèn chính và một đèn dự phòng.

-Băng phản quang: Có thể dán nó vào bình khí nén. Mỗi nhóm nên có một màu phân biệt Trưởng toán có thể có thêm màu khác. Như vậy bạn sẽ yên tâm khi thấy bạn lặn ở cạnh mình. Nếu bạn muốn, cũng có thể nắm tay bạn lặn; hoặc dùng sợi dây, một đầu cột vào cổ tay bạn, đầu kia cột vào cổ tay bạn lặn; hoặc với các cách khác - miễn bạn cảm thấy thoải mái.

-Tín hiệu tay: Trước khi lặn, bạn thống nhất với nhóm lặn về tín hiệu dưới nước. Nên nhớ là dưới đó, bạn lặn sẽ không thể nhìn thấy bàn tay của bạn. Bạn hãy chiếu đèn vào bàn tay bạn đang ra tín hiệu, và như vậy bạn lặn sẽ nhìn thấy. Hãy sử dụng các tín hiệu đèn (xoay vòng tròn, lắc ngang, lắc dọc).

2. Trong khi lặn.

-Bơi chậm: Ban đêm có rất nhiều thứ để xem. Bạn sẽ thấy một thế giới hoàn toàn khác với ban ngày. Các sinh vật biển rực rỡ hơn và đầy màu sắc dưới ánh đèn. Hãy dành thời gian nhìn vào những ngóc ngách, khe đá.

-Không chiếu đèn vào mặt bạn lặn: vì sẽ làm bạn lặn bị mù trong giây lát, và làm bạn lặn phải điều tiết mắt một lần nữa.

-Xem đồng hồ lặn: Bạn úp đèn vào mặt đồng hồ (để đồng hồ nhận năng lượng từ đèn) rồi tắt đèn(*). Ánh dạ quang hiện trên đồng hồ giúp bạn đọc được các số chỉ thị.

-Bị lạc: Nếu nhóm lặn khuất khỏi mắt bạn, bạn hãy tắt đèn(*) và sẽ nhìn thấy ánh đèn của bạn lặn.

-Thỉnh thoảng không cần ánh sáng: Bạn tắt đèn(*) và để cho mắt của bạn thích nghi với bóng tối. Bạn sẽ ngạc nhiên trước những gì bạn nhìn thấy. Tất nhiên bạn chỉ thực hiện việc này nếu bạn đã cảm thấy thật sự thoải mái.

3. Khi nổi lên.

-Đèn trên tàu: Trên tàu cần có đèn nhấp nháy để thợ lặn dễ phát hiện. Đèn rọi đáy cho biết đáy tàu ở đâu để tránh cho thợ lặn bị đập đầu khi nổi lên.

-Đèn của bạn: Khi đã nổi lên mặt nước, bạn phải rọi đèn vào mình để các tàu nhìn thấy bạn.

-Đèn trên bờ: Nếu lặn từ bờ, bạn dùng đèn đánh dấu điểm về. Cần 2 đèn cho đánh dấu và sao cho có thể phân biệt với đèn của những đối tượng khác. Đèn phải ở vị trí sao cho không bị một kẻ nào đó trên bờ vô ý che khuất.

(*)Mr.Hùng, HLV Vinadive, có lời khuyên: Để an toàn, đặc biệt là về mặt tâm lý, thì bạn không tắt đèn trong mọi trường hợp, mà hãy úp đèn vào bụng bạn (nếu cần bóng tối).

Hình: Lính SEAL nói "mấy người nhìn tui nè, phải trang bị như thế này chứ".

Cá “cãi lộn” tiếng vọng lên bờ (P4)

(tiếp theo và hết)
Nhưng đáng tiếc, không phải tất cả những người nghe thấy âm thanh của loài cá đều tiến hành nghiên cứu. Người đánh cá Trung Quốc sử dụng tai nghe dưới nước để định vị loài cá đỏ dạ gần như tuyệt chủng. Bong bóng của chúng có giá đến 60.000 đôla do công dụng chữa bệnh của nó.

Cá heo cũng dựa vào tiếng rì rầm của cá mà theo dấu con mồi. Joseph J. Luczkovich – PGS sinh học tại đông Carolina cho biết “10 loài cá đứng đầu danh sách thực đơn của cá heo có thể phát ra âm thanh”.

Khi ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của những tiếng gọi bạn tình trong mùa đẻ trứng của cá, chúng ta lại càng nhận ra một mối lo đáng kể. Những tiếng động từ tàu chở dầu, thiết bị phát hiện tàu ngầm hay dò tìm chấn động, thiết bị phát hiện dầu thường phát ra ở cùng tần số âm thanh với tiếng gọi của cá. Những âm thanh đó có thể cắt đứt sợi dây liên lạc của đàn cá.

Cơ quan ngư nghiệp biển quốc gia với sự hỗ trợ của các nhà nghiên cứu đã tiến hành lắng nghe âm thanh của các sinh vật biển, không chỉ bao gồm cá voi và cá heo. Do những loài cá thường được dùng để chế biến món ăn như cá tuyết, cá mú và cá efin đều phát âm, nên chỉ cần bản thu âm các sinh vật biển cũng đã mang lại tiềm năng trong việc quản lý khai thác thủy sản – trong thời điểm số lượng thủy sản đang sụt giảm như hiện nay.

Brandon Southall – giám đốc chương trình âm học đại dương thuộc cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia – cho biết “bằng cách lắng nghe những âm thanh của biển cả, có rất nhiều điều giúp ta xác định những gì đang tồn tại và diễn ra trong lòng đại dương”. Cơ quan này hi vọng âm thanh có thể giúp nhận biết khu vực sinh sản của loài cá cần được bảo vệ và có thể được sử dụng giống như một công cụ nhằm đánh giá số lượng cá thể một cách chính xác. Theo tiến sĩ Lobel thuộc đại học Boston, kỹ thuật vô hại này chính là một bước tiến lớn. Ông cho biết “nếu không có âm thanh thụ động, ngư dân có thể đánh bắt những loài cá đang bị đe dọa, khiến chúng bị tuyệt chủng nếu chúng đang ở giai đoạn đẻ trứng. Con người đang lấy đi hàng triệu tấn cá chỉ để tìm nơi chúng đẻ trứng mà thôi”.

Lặn biển, tôi có chút lo lắng

(sưu tầm)
Chào các bạn. Lặn biển là một cách trải nghiệm vương quốc tuyệt vời của Thủy tề. Nó cung cấp cho bạn cơ hội để tiếp nhận sự tiết lộ của những bí ẩn kỳ diệu của một môi trường chiếm phần lớn trong hành tinh của chúng ta. Tôi tin rằng, một khi bạn đã lặn biển thì chúng sẽ trở thành những kỉ niệm đẹp đẽ đi theo suốt cuộc đời bạn.

Tôi có một kỉ niệm, đó là thời gian đi học chứng chỉ “lặn nhập nước” (OWD). Boracay là một điểm đến du lịch nổi tiếng. Với những bãi biển cát trắng mịn và nước trong vắt, xanh thẳm, nó được coi là một đảo thiên đường. Sinh vật biển ở đấy rất đa dạng mà một thợ lặn chắc chắn sẽ thú vị khi thưởng thức và tận hưởng niềm hạnh phúc với biển. Lúc học nhập môn, tôi rất vui, nhưng có chút lo lắng. Tôi cố gắng không hoảng sợ, và rồi tôi đã đi sâu vào lòng nước ... Đây là cơ hội để vượt qua nỗi sợ hãi của chính mình. Chuyến lặn đó không kéo dài và tôi đã cảm thấy thoải mái. Nó là một kinh nghiệm tuyệt vời cho tôi. Tôi đã nhìn thấy vẻ đẹp của động vật biển với sự hiện diện của nhiều loại cá, rạn san hô, với Lagoon Rays và Moray. Đó là một thế giới hoàn toàn khác, nó đẹp. Với tôi, đó là thư giãn.

Một kỉ niệm khác không thể nào quên, đó là lần lặn ở Tulum, Mexico. Tulum có các rạn san hô đẹp nhất và chỉ cần lặn ống thở (snorkeling) ở Riviera Maya thôi cũng đã rất thú vị rồi. Ở Tulum, bạn có thể xâm nhập vào hang động nước ngọt được biết đến như một Cenotes – một phần của hệ thống sông cổ chạy từ rừng sâu ra biển trên bán đảo Yucatan, Mexico. Một sự kết hợp của các sự kiện địa chất khác nhau và sự thay đổi khí hậu tạo ra một hệ sinh thái lạ thường và duy nhất chỉ có tại bán đảo này.

Cá “cãi lộn” tiếng vọng lên bờ (P3)

Mặc dù được nghiên cứu khá kĩ nhưng các cơ chế phát âm ở nhiều loài vẫn còn là điều bí ẩn. Âm thanh của cá là một phương thức để mời gọi bạn tình, thể hiện thái độ với kẻ xâm lược, hay để biểu thị sự sợ hãi hoặc tình huống hiểm nguy. Tuy nhiên những ẩn ý khác của chúng vẫn chưa thể lý giải.

Andrew H. Bass – GS nghiên cứu “sinh học thần kinh và hành vi” Đại học Cornell - cho biết “cá có một cơ chế khá tinh vi và phức tạp để giao tiếp nhờ âm thanh với các ý nghĩa khác nhau tùy thuộc vào môi trường xã hội của âm thanh đó. Giao tiếp bằng âm thanh có lẽ là hình thức giao tiếp xã hội tiến hóa đầu tiên ở loài cá”.

Mặc dù âm thanh của loài cá rất đa dạng và đôi khi mạnh mẽ, nhưng hiếm khi chúng ta có thể nghe được trên đất liền vì mặt phân cách giữa không khí và nước đã tạo nên rào chắn. Âm thanh thường dội lại khi tiếp xúc với mặt phân cách. Trong quá trình tiến hành khảo sát âm học thụ động, TS Rountree đã đặt thiết bị nghe dưới nước ở ngoài khơi Cape Cod. Ông rất ngạc nhiên khi thu được rất nhiều hình thái tiếng líu lo của “cá chồn tiên” vì không ai biết chúng có sống trong khu vực. Các nhà nghiên cứu thuộc viện Woods Hole Oceanographic Institute gần đó đã không hề phát hiện ra cá chồn tiên trong suốt hơn 100 năm nay mặc dù họ đã tiến hảnh khảo sát trên diện rộng.

TS Gerald D’Spain – viện đại dương học Scripps, San Diego – có một phát hiện khác: ông ghi lại âm thanh những con cá “đồng ca” dọc bờ biển Thái Bình Dương, từ Ensenada đến Point Loma. Ông so sánh âm thanh này với làn sóng người tại sân vận động: bản hợp xướng hòa ca bên bờ biển giống như các khán giả đồng loạt đứng dậy và tung hô. Ông tin rằng bản hợp xướng của cá được truyền từ con này đến con khác với tốc độ gần bằng tốc độ lan truyền âm thanh trong nước – gấp gần 4,5 lần tốc độ âm thanh lan truyền trong không khí.

Thiết bị nói trên đem lại điều bí ẩn khác của đại dương, đó là âm thanh của những loài cá và các sinh vật biển khác chưa từng được biết đến. TS Mann Đại học Nam Florida và Susan Jarvis nhà nghiên cứu Hải quân, đã khám phá ra một loài cá bí ẩn tại Bahamas có thể phát ra những tiếng gọi từ độ sâu 600 mét. TS Mann cho hay “chúng ta biết có một nguồn âm thanh ở dưới đó. Chúng ta biết nó từ đâu, nhưng chúng ta lại không biết nó là cái gì”.
(còn nữa)

Cá “cãi lộn” tiếng vọng lên bờ (P2)

Hai thập kỉ trước cũng có một tình huống tương tự xảy ra tại Sausalito, Calif, khi mà những người dân sống trên nhà thuyền luôn luôn phải chịu đựng tiếng gọi của cá nóc. Một bài viết có ghi “chúng tôi không thể tin, ngay lập tức, rằng âm thanh như tiếng kèn túi khiến những người dân Sausalito sống trên nhà thuyền thức trắng cả đêm lại do những con cá nóc lãng mạn, ngân nga bài tình ca Ấn Độ với ngôn ngữ của riêng chúng”.

Greg Coppa – giáo viên phổ thông – cũng bị người ta cười nhạo khi ông nói mình nghe được tiếng ồn ào của cá lúc chèo thuyền gần đảo Block, tiểu bang Rhode Island – Hoa Kì. Coppa nói “một số người thậm chí còn hỏi tôi rằng tôi đã uống thứ gì trước khi nghe thấy những âm thanh đó, hoặc ném cho tôi cái nhìn dè dặt dành cho một người bạn tuy tốt nhưng thật đáng thương”. Với sự hỗ trợ của Rodney A.Rountree (nhà khoa học, Công ty nghiên cứu Marine Ecology and Technical Applications), Coppa đã biết được rằng loài cá mà ông tưởng là một sinh vật to lớn sống dưới biển thực chất lại là loài cá chồn tiên sọc đen bé nhỏ phát ra âm thanh như một cái búa khoan.

Đại dương có khoảng 30.000 loài cư trú nhưng chỉ có khoảng 1.200 loài có thể phát ra âm thanh được biết đến và số loài có âm thanh đã được ghi lại thì còn ít hơn nhiều. Đến loài cá vàng bình thường cũng chỉ được góp mặt trong hai ấn bản khoa học. Philip Lobel – GS sinh học Đại học Boston – cho biết: Thật ra “hầu hết các loài cá đều có thể phát ra âm thanh. Nhưng việc nuôi một con cá trong bể kính chẳng khác gì nuôi một con chim hoàng yến trong cái lồng cách âm”.

Bộ sách hoàn chỉnh nhất về âm thanh của cá được xuất bản năm 1973 của Marie Poland Fish và William H. Mowbray – phòng thí nghiệm Narragansett Marine, đại học tiểu bang Rhode Island –đã sử dụng phòng thu “phát hiện tàu ngầm địch” của Hải Quân. Do những âm thanh ồn ã dưới biển gây phân tán mục tiêu của quân đội, họ đã được mời đến để phân loại những âm thanh sinh học với âm thanh do con người tạo ra. Kết quả là tác phẩm “Âm thanh của những loài cá sống ở vùng đông bắc Đại Tây Dương: Hồ sơ tham khảo về âm thanh sinh học dưới nước” đã phân biệt được âm thanh của hơn 150 loài cá.

Với hầu hết các loài cá, cơ chế phát âm của chúng bắt nguồn từ cơ làm rung bong bóng (không giống các dây thanh âm của con người). Bong bóng cá là một túi chứa khí giúp cá nổi được, nhưng nó cũng được sử dụng với vai trò giống như một cái trống. Cá nóc vịnh Gulf gắn cơ thanh với bong bóng hàng nghìn lần trong một phút để phát ra một âm thanh lớn. Với tần số lớn gần gấp ba số lần đập cánh trung bình của loài chim ruồi, cá nóc là loài có cơ nhanh nhất trong lớp động vật có xương sống. Cá chồn tiên đen lại uốn xương quanh bong bóng, cá hề lại sử dụng dây chằng để tạo nên tiếng chiêm chiếp. Một số loài cá khác lại tạo ra tiếng ngáy, hay chà xương với nhau làm phát ra âm thanh giống như chà răng lược, hoặc có thể chúng sử dụng vây ngực để tạo âm thanh. Cá trích ngộ nghĩnh với âm thanh giống như tiếng tích tắc lặp đi lặp lại với cường độ nhanh bằng cách phát ra bong bóng từ … hậu môn.
(còn nữa)

Cá “cãi lộn” tiếng vọng lên bờ (P1)

(sưu tầm)
Năm 1956, khi Jacques Cousteau đặt cho cuốn tài liệu của mình cái tên “Thế giới câm lặng” thì mọi tưởng tượng của công chúng về thế giới dưới nước đã chấm dứt, khiến chúng ta làm ngơ với tiếng của loài cá. TS Rountree nói “Con tàu của Cousteau đã che giấu mọi âm thanh của biển cả. Kì thực đại dương là một nơi luôn náo nhiệt”.

Đó là vào cuối tháng 01/2005 khi mùa đẻ trứng của cá “trống đen” bắt đầu. Những tiếng gọi bạn tình vang vọng mãnh liệt giữa đêm khuya. Nhưng không một người dân nào sống trong khu vực đó nhận ra âm thanh hỗn loạn kéo dài này lại bắt nguồn từ biển cả. Những người đã nghỉ hưu thường đến vùng cửa sông êm đềm của vịnh Guft tại bang Florida vào kì nghỉ đông. Họ phàn nàn về hệ thống công trình tiện ích nơi đây.Thậm chí họ còn buộc Ủy ban thành phố phải chi hơn 47.000 đôla cho việc sửa chữa kĩ thuật nhằm loại bỏ tiếng ồn lẩn khuất trong nhà mình.

James Locascio – một người đang theo học ngành khoa học nghiên cứu sinh vật biển tại đại học Nam Florida – đã cứu cả thành phố khỏi một dự án công cốc. Locascio giải thích rằng, ở tần số 100 - 500 Hz, tiếng gọi tìm bạn tình của cá trống đen có tần số đủ thấp và có bước sóng đủ dài để xuyên qua các đập ngăn nước ở biển, vượt lên đất liền, xuyên qua các ngôi nhà trên bến cảng, với cảm giác giống như tiếng ình ình khi có chiếc xe hơi đi qua. Locascio cho biết “loài cá trống đen đặc biệt ưa thích hệ thống kênh rạch của Cape Coral. Tiếng trầm trầm gọi bạn vào ban đêm của chúng không khác gì tiếng nước nhỏ giọt từ ngày này qua ngày khác, trong suốt mấy tháng trời”.
Thoạt đầu người ta không chấp giải thích đó. Những người hay phàn nàn và cũng là những người bướng bỉnh nhất, quả quyết rằng, không thể có chuyện con cá lại phát ra được âm thanh mà ở trong nhà cũng nghe thấy được.

Locascio và David Mann – nhà sinh học nghiên cứu động thực vật biển Đại học Nam Florida, chuyên gia nghiên cứu âm thanh sinh học – đã đề nghị những người không tin, là họ tự ghi lại âm thanh và thời gian vào sổ tay. Locascio cho biết “chúng tôi đã lấy các ghi chép từ người dân rồi cho họ nghe âm thanh của loài cá trống mà chúng tôi thu bằng tai nghe dưới nước. Quả thực chúng ăn khớp với nhau tuyệt đối”.
(còn nữa)
Hình "anh" người nói với "ông" cá: "này ông, khuya rồi, nói nhỏ nhỏ thôi".

Cá heo cứu người

(sưu tầm)
Ronnie Dabal đang câu cá ngoài vịnh Puerto Princesa (Phillipine) vào chiều 17/12 thì một cơn gió mạnh lật úp chiếc thuyền của anh. Anh vội tóm lấy tấm ván lướt sóng bằng nhựa mang theo và cố giữ cho đầu ở phía trên mặt nước. Nhiều giờ đồng hồ trôi qua song không có chiếc thuyền nào đi ngang qua. Những tia nắng cuối cùng trong ngày tắt dần như hy vọng của anh. Cảm giác bị bóng tối vây bủa giữa một vùng nước mênh mông khiến Ronnie cảm thấy sợ hãi. Anh lịm dần đi vì đói và lạnh.

Đột nhiên Ronnie nghe thấy những tiếng quẫy mạnh, rồi một đàn cá heo và một cặp cá voi xuất hiện. Lũ cá heo thay phiên nhau cõng anh bơi vào bờ, còn cặp cá voi hộ tống hai bên. 24 giờ sau, Ronnie tỉnh giấc trên bờ biển.

Ronnie, 35 tuổi, là nhân viên bán thời gian, bảo vệ cá heo tại vịnh Puerto Princesa. Nhiệm vụ của anh là tìm kiếm các đàn cá heo để du khách ngắm và thu lượn rác thải trong khu vực sinh sống của chúng.

Thị trưởng thành phố Puerto Princesa tỏ ra phấn khích khi nghe câu chuyện của Ronnie. Ông nói: “Câu chuyện của Ronnie là bằng chứng tuyệt vời nhất cho thấy nỗ lực bảo vệ môi trường của con người sẽ được đền đáp xứng đáng. Tôi dám nói rằng cứu Ronnie là cách để cá heo và cá voi thể hiện sự biết ơn đối với anh ấy”.

Nhưng có một tài liệu lại nói rằng, việc cá heo cứu người có liên quan với hành vi vốn có của nó. Sau khi cá heo con được sinh ra, con mẹ sẽ nâng chúng ra mặt nước, thậm chí có thể lâu đến mấy tiếng, mấy ngày. Các con cá heo với nhau cũng thường hỗ trợ lẫn nhau, đặc biệt là giúp đỡ đồng loại bị bệnh hoặc bị thương. Tính cá heo thích chơi đùa, thường xuyên đẩy các vật thể trôi nổi trên mặt biển để nghịch, hơn nữa chúng rất thân với con người, thậm chí còn chủ động tìm người để chơi cùng. Do cá heo vốn có những hành vi này, nên khi gặp một người bị chìm xuống nước, chúng bèn nâng họ lên và đẩy vào bờ (như một vật thể trôi nổi khác), do đó người được cứu thoát.

Dù sao đi nữa, loài người cũng không thể chối cãi rằng cá heo đã từng cứu người.
(Tranh vẽ: Các nàng tiên cá thuyết phục con người về sự nhân đạo).

Ngày mùng 8 tháng 3

Blog lanbien-scuba xin gửi tới các chị, các em gái và các cháu gái lời chúc mừng ngày Phụ nữ quốc tế mùng 8 tháng 3.
(Hình: Vận động viên lặn Linden Wolbort trong trang phục Nàng tiên cá).

Hoa mắt, nhức đầu sau khi lặn

(bài của một Huấn luyện viên)

1/ Do dây đeo kính lặn quá chặt. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất.

2/ Đau gáy, nhức đầu, căng thẳng: Bị căng cơ do bạn quá lo lắng, do bạn lên gân cơ gáy, do bạn đã cắn chặt răng trong lúc lặn. Để ngăn chặn, bạn phải thư giãn trong nước.

3/ Do bị cảm lạnh, hoặc do đang bị viêm xoang hoặc dị ứng.

4/ Do bị ngộ độc khí CO2: Do CO2 tồn đọng trong cơ thể. Đơn giản là do bạn thở không đủ để giải phóng CO2, cũng có thể do “mồm thở” kém hiệu quả. Cảm giác u mê là một tác động tiềm ẩn do khí CO2 quá mức. Ngộ độc CO2 dễ xảy ra hơn khi ở độ sâu 30 mét trở lên. Cách điều trị tốt nhất là thở chậm, thở sâu. Không được dùng thuốc giảm đau.

5/ Mất nước là vấn đề chưa được thừa nhận. Triệu chứng đầu tiên của mất nước là đau đầu kèm theo chóng mặt. Khi mất nước, cơ thể sẽ tập trung nước cho phần quan trọng của cơ thể và lượng nước đưa ra “vùng ngoại vi” bị cắt giảm. Ngoài ra máu lên não bị giảm do bị mất nước, dẫn đến giảm oxy não. Nhức đầu và chóng mặt có thể xảy ra. Máy tính lặn sẽ không giúp được bạn trong việc này. Cách điều trị là uống đầy đủ nước trong ngày lặn.

6/ Có thể là dấu hiệu của DCS (tức “bệnh thợ lặn”) – căn bệnh do bọt khí nitơ trong máu. DCS có thể dẫn đến suy giảm thể chất thường xuyên hoặc tử vong. Bạn cần sự chăm sóc y tế ngay lập tức nếu đau đầu và có dấu hiệu khác của DCS như đau hay sưng khớp, nổi mẩn da, ngứa, chóng mặt, buồn nôn hay nôn, ù tai, kiệt sức. Lặn scuba có nguy cơ DCS nếu không giải áp sau khi lặn lâu. Hoặc có thể do bạn đã đi máy bay ngay sau khi lặn.

7/ Đau do bệnh lý (đau nửa đầu, gồm rất đau, bị thay đổi thị giác, yếu hoặc tê liệt cánh tay, muốn ói): Một số loại thuốc điều trị đau đầu có chứa các chất làm tăng nguy cơ gây mê nitơ. Người bị đau nửa đầu không nên lặn nếu chưa tham khảo ý kiến của bác sĩ về y học lặn.

Theo PADI, có một sự cố gây hoa mắt, choáng váng nhưng xảy ra ngay khi bắt đầu lặn: Đây là sự cố của những người có tật ở mắt, ví dụ cận thị, và thường xuyên phải đeo kính thuốc. Khi lặn, do bạn xài kính lặn thay vì kính cận, nên sẽ … lạng quạng (thói quen ngày thường là có kính thuốc). Cách điều trị là bạn đặt mua kính lặn có độ (mắt kính lặn đồng thời là mắt kính cận) tại cửa hàng Scuba.

Bão biển - 8 điều có thể bạn chưa biết

(theo vietnamnet)
1. Trong tiếng Anh, bão gọi là “Hurricane”, đọc theo tên của vị thần hung dữ của thổ dân Nam Mỹ là “Hurracana”. Các nhà khoa học dùng từ “Typhoon” để chỉ các cơn bão trên Thái Bình Dương, dùng từ “Cyclone” (vùng xoáy) để chỉ bão ở Ấn Độ Dương và Vịnh Bengal, dùng từ “Willy willy” để chỉ bão ở Úc.

2. Trước đây, bão không có tên hoặc được gọi tùy ý, cũng có lúc được gọi theo tên của vị thần thánh ứng với ngày xảy ra bão. Ví dụ cơn bão đổ bộ vào Puerto-Rico ngày 26/7/1825 gọi là bão “Santa Anna” vì đó là ngày Thánh Anna theo Thiên Chúa giáo.

3. Clement Ragg, nhà khí tượng người Úc, đưa ra phương pháp đặt tên: đặt cho các cơn bão tên của những nghị sĩ không bỏ phiếu thông qua việc cấp tín dụng hỗ trợ nghiên cứu khí tượng thủy văn.

4. Hồi Chiến tranh thế giới thứ 2, không quân và hải quân Mỹ nghiên cứu bão ở vùng Tây Bắc Thái Bình Dương và để khỏi nhầm lẫn, họ dùng tên vợ và bạn gái của mình đặt tên cho các cơn bão. Sau chiến tranh, cơ quan khí tượng thủy văn Hoa Kỳ đã theo đó tổng hợp lại và lập một danh sách tên bão.

5. Có một quy tắc đặt tên bão theo thời gian xảy ra bão. Cơn bão đầu tiên trong năm được đặt tên bắt đầu bằng chữ A (chữ đầu tiên của bảng chữ cái) và theo thứ tự đó cho đến cơn bão cuối cùng của năm.

6. Có vài khu vực thường xảy ra bão lớn sẽ có vài danh sách tên khác nhau. Có 6 danh sách cho các cơn bão hình thành trên Đại Tây Dương, mỗi danh sách có 21 tên, được sử dụng dần dần sau đó lặp lại. Ở khu vực Thái Bình Dương, người ta dùng 1 danh sách gồm 84 tên.

7. Nếu bão quá lớn hoặc gây hậu quả vô cùng nghiêm trọng, người ta sẽ dùng tên của cơn bão ấy cho riêng nó và sau đó, gạch tên nó khỏi danh sách. Bão Katrina là một ví dụ.

8. Người Nhật đặt tên bão theo tên động vật, hoa, cây và thậm chí là thức ăn, như Nakri, Yufoong, Kanmuri, Copu. Ở Nhật người ta không gọi bão bằng tên phụ nữ, vì phụ nữ được coi là yên bình, dễ thương và ấm áp.
Hình: theo báo chí thì đây là hình chụp bão Conson ở Đồ sơn 17/7

Lặn sông Matscơva.

Chúng ta may mắn sống ở đất nước có hàng ngàn Km bờ biển. Phía Nam lại ấm áp quanh năm nên hầu như lúc nào cũng có thể đi lặn biển. Nước Nga hiện nay đang lạnh dưới không độ, sông hồ đóng băng, mà ngay cả khi không đóng băng thì nước sông cũng rất lạnh. Dân lặn chơi ở loại máu me ở Nga cũng tìm mọi cách để thỏa mãn niềm đam mê lặn scuba bằng cách lặn sông, hồ - thời tiết giá lạnh thì đã có dry suit. Mời các bạn coi hình ảnh lặn sông Moskow của đôi vợ chồng Sergey và Svetlana. Hè năm ngoái, HCQuang và tui từng lặn chung với cặp này ở Hòn Ông (Whale Island) trong vịnh Vân Phong. Dịp tết dương lịch vừa qua, Svetlana gửi tặng tui một cuốn lịch tường 2011do cô làm bằng các hình chụp cảnh dưới biển, nhiều hình được chụp ở Hòn Ông. Kèm trong thư là hình cảnh đi lặn ở sông.

H2 Quang rất thích cặp chân nhái QS này.

Sergey trong bộ đố drysuit vả bộ trang bị lặn chuyên nghiệp dành cho Tech Diver

Svetlana: Hm, where's my Regulator??

Sergey, Sveta và tui khi ở Hòn Ông, Vân Phong.

Phụ lục cho bài "Kiểm soát độ nổi (Buoyancy Control) – Kỹ thuật căn bản".

Hướng dẫn căn bản chọn trọng lực. (Lượng tạ chì cần thiết)

Trong khâu chuẩn bị cho lần lặn, việc đầu tiên là cần xác định trọng lực cần bổ sung để có được cân bằng trung tính trong nước. Việc lựa chọn lượng tạ chì (weight ) cần thiết này sẽ phụ thuộc 2 yếu tố: Thứ nhất, người lặn mặc gì khi lặn và trọng lượng cơ thể của người này là bao nhiêu. Ngoài ra cũng phải xét tới môi trường nước, nếu lặn ở biển, ta cộng thêm giá trị ở bảng 2 và ngược lại, ta cần trừ đi giá trị ở bảng này nếu lặn ở sông, hồ.
Hướng dẫn này giả định một người tầm vóc trung bình trong môi trường nước mặn. Đối với người nhẹ hơn, cần giảm bớt trọng lực (tạ chì) và ngược lại cần them chút trọng lực đối với người nặng hơn.

  Bàng 1: Chọn theo trang phục lặn.                                             

Loại áo lặn	Bắt đầu với
Đồ bơi / đồ lặn mỏng (skin) Bộ đồ wetsuit một mảnh 3mm, Wetsuit 2 mảnh cộc hoặc dài, dày 5mm Wetsuit 7 mmvới mũ và găng tay Neoprene dry suit Shell dry suit, light undergarment Shell dry suit, heavy undergarment	0,5 - 2 kg 5 % trọng lượng cơ thể 10% trọng lượng cơ thể, 10% trọng lượng cơ thể, + 1.5 – 3kg 10% trọng lượng cơ thể, + 3 - 5 kg 10% trọng lượng cơ thể, + 1.5 -3kg 10% trọng lượng cơ thể

Bảng 2:Thay đổi trong nước mặn / ngọt

Trọng lượng cơ thể	+ (nước mặn) hoặc - (nước ng
45 - 56 kg 57-70 kg 71-85 kg 86-99 kg	2 kg/4 lb 2.3 kg/5 lb 3 kg/6 lb 3.2 kg/7 lb

            
Ví dụ: Một người mặc wetsuit một mảnh, dày 3 mm khi lặn biển (nước mặn) sẽ cần trọng lực là 5% x 60 = 3Kg2. Người này cân nặng 60K nên cần thêm 2,3kg chì nữa. Tổng cộng là 5,3 Kg .

Hình minh họa: Độ nổi trung tính đặc biệt cần thiết cho những công việc dưới nước như quay phim, chụp hình...

Theo PADI OWDC Manual

Kiểm soát độ nổi (Buoyancy Control) – Kỹ thuật căn bản.

Trạng thái không trọng lượng.

Nghệ thuật lặn là đạt được trạng thái không trọng lượng hoàn hảo (Perfect weightlessness). Nghĩa là kiểm soát được độ nổi của bạn – lơ lửng, không nổi lên cũng không chím xuống và có thể tiến theo bất kỳ hướng nào mà bạn muốn với cố gắng tối thiểu. Đó chính là tất cả những gì lặn scuba có và được gọi là sự nổi trung tính (neutral buoyancy).
Để đạt được điều này, bạn cần phải được “cân” trọng lượng của mình chính xác. Chúng phài đúng với trang bị của bạn, bộ áo bạn mặc cũng như môi trường nước nơi bạn lặn.

(Hình: 2// Kika trong trạng thái không trọng lượng)

Cân bằng trọng lượng của bạn.

Trọng lượng lý tưởng mà bạn cần đạt được là khi ở trong nước với tư thế thẳng đứng thì bạn sẽ nổi với đôi mắt vừa ngay trên mặt nước trong khi bình khí của bạn đầy và phổi cũng đầy không khí.
Khi nổi theo cách này, bạn sẽ bắt đầu chìm xuống khi thở ra. Hít hơi vào từ regulator sẽ làm bạn nổi lên về vị trí cũ. Bạn sẽ không bao giờ bị chìm như hòn đá. Bài kiểm tra đơn giản này có tính đến lượng không khí mà bạn sẽ tiêu thụ khi lặn. Vào thời điểm kết thúc cuộc lặn, với bình khí rỗng, bạn sẽ nhận thấy khi hit đầy phổi, cằm và vai sẽ lộ rõ trên mặt nước.

Trọng lực - Càng ít càng tốt

Khi bạn duy trì được lượng trọng lực (tạ chì) tối thiểu để cân bẳng, bạn sẽ chỉ cần tối thiểu không khí trong áo phao BCD của bạn.
Một số bạn lặn tin rằng mang quá lượng trọng lực cần thiết cũng chẳng thành vấn đề vì bạn luôn luôn có thể thêm không khí vào áo BCD của mình để bù đắp lại. Điều này cũng có thể đúng, nhưng nó sẽ làm cho việc cố gắng để đạt được sự nổi thực sự trung tính trở nên khó khăn hơn nhiều.
Khi bạn lặn xuống sâu hơn rồi nổi lên trở lại, không khí trong áo phao BCD và trong wetsuit cũng sẽ bị nén lại, giãn nở ra lien tục, tùy thuộc vào độ sâu. Nếu có nhiều không khí trong BCD, bạn sẽ cứ phải thực hiện việc thêm bớt không khí mỗi khi có thay đổi độ sâu để có thể giữ độ nổi trung tính một cách tương đối.

Hướng lên.

Có thể thấy nhiều bạn lặn thiếu kinh nghiệm có tư thế bơi không nằm ngang mà là nửa thẳng đứng thân trước. Điều này có nghĩa anh ta mang hơi quá lượng trọng lực cần thiết, hoặc không có đủ không khí trong áo BCD.
Những người này bơi với tư thế người thẳng đứng vì phần lớn cố gắng đạp chân ếch của họ là để duy trì độ sâu hơn là để tiến theo phương nằm ngang.
Nếu độ nổi của bạn gần như là chuẩn thì khi bơi theo phương nằm ngang, nếu bạn muốn có tư thế thân trước thằng đứng, bạn chỉ cần ngóc đầu hướng lên trên là được.
Khi nổi lên, không khí trong BCD sẽ nở ra theo sự giảm của độ sâu và có thể bạn sẽ gặp phải rủi ro bị nổi lên không theo kế hoạch.
Qui tắc của kiểm soát tốt độ nổi là sử dụng tối thiểu trọng lực (tạ chì) kết hợp với tối thiểu lượng không khí bù trọng lực trong BCD.

Trong trạng thái trung tính.

Độ nổi trung tính có nghĩa là mọi nỗ lực đạp chân ếch sẽ chỉ tập trung cho việc đẩy bạn “đi” theo phương nằm ngang. Nếu đạt được điều này, lượng không khí mà bạn tiêu thụ sẽ được giảm đáng kể.
Một khi kiểm soát độ nổi của bạn trở nên hoàn hảo, nó cho phép bạn tận hưởng niềm vui lặn biển và trải nghiệm thế giới thủy cung quanh bạn. Nó cũng cho bạn tự do thực hiện những việc bạn quan tâm. Thí dụ như bạn có thể chụp ảnh cận cảnh dải san hô mà không gây rủi ro cho cấu trúc của chúng.

Đời kẻ lặn biển kiếm sống (P2)

Anh Hận, sinh năm 1960, người làng Bắc Thắng, bị “biển ép” tại Phan Thiết năm 1997. Vợ chồng anh đã dắt díu nhau đi hết bệnh viện này đến bệnh viện khác nhưng vận may vẫn không mỉm cười trước đôi chân bị liệt của anh. Năm 2001, khi anh được Giáo sư Nguyễn Tài Thu châm cứu và khám bệnh chỉ rõ nguyên nhân của bệnh thì hy vọng phục hồi đôi chân cho anh hoàn toàn tắt ngấm.

Theo Giáo sư, do sức ép của nước biển quá lớn đã làm cho cơ chân của anh bị giãn ra, ép vào tủy và các mạch máu bị tắc không thể lưu thông đi nuôi các tế bào. Nếu như bệnh nhân bị teo cơ thì có thể châm cứu hồi phục một phần hoặc toàn phần, còn bệnh nhân bị giãn cơ hiện chưa tìm ra phương pháp điều trị, chỉ còn cách tập vật lý trị liệu. Nghe lời, anh chị mỗi ngày hai buổi dìu nhau dặt dẹo trên bãi cát trước nhà, và nay anh đã đi lại được với sự trợ giúp của đôi nạng gỗ.

Kinh nghiệm của anh hiện đang được anh Hương, cũng bị “biển ép”, áp dụng khá hiệu quả. Khi chúng tôi đến thăm, anh Hương đang tập tễnh tập đi bằng cách men theo một cây tre lớn chạy dọc nhà. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ có hiệu quả với những người bị “biển ép” nhẹ.

UBND xã Kỳ Xuân cho biết: Xã có 8 thôn thì có 6 thôn làm nghề biển và 2 thôn thuần nông. Mặc dù số dân làm nghề ngư chiếm đa số, nhưng do vị trí của xã nằm trên bãi ngang không thể đầu tư đánh bắt xa bờ, chỉ khai thác ven bờ không hiệu quả. Nghề lặn biển vì vậy trở thành nghề chính của người dân làng biển. Mỗi năm ba lượt ứng với mùa sò đẻ, người dân Kỳ Xuân lại kéo nhau về phương Nam, lặn thuê cho các chủ tàu. Mỗi chuyến đi từ 1,5 đến 2 tháng, trung bình mỗi người thợ lặn mang về từ 7 đến 10 triệu đồng. Mỗi đợt có từ 800 đến 1.200 lượt người đi lặn thuê, nên số tiền mang về quả là không nhỏ đối với một xã nghèo như Kỳ Xuân.

Tuy nhiên, trong 10 năm qua, xã đã có gần 100 người bị “biển ép”, trong đó có hơn 40 người chết, số còn lại bị tàn phế suốt đời. Nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro là vì thợ lặn không được trang bị các phương tiện bảo hộ lao động cần thiết. Hầu hết rủi ro xảy ra khi người thợ lặn gặp sự cố ở dưới đáy biển, hoặc là không kịp tháo túi chì để thoát thân, hoặc khi lên bờ quá đột ngột làm cho áp suất thay đổi quá nhanh nên cơ thể không kịp thích ứng. Khi rủi ro xảy ra, thợ lặn hoàn toàn chịu trách nhiệm, chủ tàu thương thì giúp, không thì thôi, vì giữa chủ tàu và người lao động không hề có một văn bản ràng buộc nào, ngoài thỏa thuận mức ăn chia lợi nhuận bằng miệng. (hết)
(Chủ đề: Tin tức và cuộc sống)

Đời kẻ lặn biển kiếm sống (P1)

(trích lược trên báo)
Mỗi ngày ít nhất 6 giờ, Hồng và các bạn lặn làm việc dưới đáy biển, công việc chính là bắt sò huyết cho chủ tàu. Ngư trường khai thác sò huyết thường cách bờ từ 2 đến 3km và ở độ sâu từ 15 đến 20m. Trên mỗi tàu, 10 thợ lặn chỉ có một bình ôxy cỡ một bình khí ga 10kg, mỗi người được chủ tàu trang bị cho một “ống lặn” dài chừng 100m nối vào “mũi” để thở, ngoài ra không có một thiết bị bảo hiểm nào. Để thợ lặn không bị nổi, chủ tàu trang bị cho họ một bọc chì nặng khoảng chục cân.

Thợ lặn khi đã nhảy xuống nước là phó thác thân mình cho biển, cứ đến giờ nghỉ trưa, những người ở trên thuyền sẽ giật vòi ôxy báo hiệu cho họ lên thuyền, ăn vội bát cơm rồi nghỉ một chút, rồi tiếp tục quăng mình xuống biển sâu.

Làm việc ở độ sâu ấy, lại không có các thiết bị bảo hiểm cần thiết bảo vệ nên tính mạng của họ luôn bị đe dọa. Nguy hiểm nhất là lúc lên thuyền, do sự thay đổi áp suất quá đột ngột dễ gây “sốc” đối với cơ thể người thợ. Đó là chưa nói đến những sự cố về kỹ thuật vẫn thường xảy ra, điển hình là mỗi ngày người thợ thường bị mất khí thở 3-4 lần do “ống lặn” bị gập, nếu không kịp rút “chốt” thả bọc chì cho người nổi lên hoặc xử lý chậm thì người thợ lặn coi như cầm chắc cái chết.

Mặc dù đã có kinh nghiệm 5 năm làm nghề, nhưng ngày 17/7/1998 đã trở thành ngày định mệnh của cuộc đời Hồng. Hồng bị nạn khi lên tàu nghỉ trưa. Vì bất cẩn, mọi người đã kéo anh lên tàu quá nhanh làm cho áp suất trong người Hồng bị thay đổi đột ngột. Ngồi bệt trên sàn tàu hút chưa hết điếu thuốc, Hồng đã thấy choáng váng mặt mày, bụng dưới tê buốt và có cảm giác mót tiểu nhưng không đi được. Theo kinh nghiệm, mọi người vội cột chì vào người và dòng dây thả Hồng xuống biển, nhưng do chưa “trả” đúng độ sâu nên không có hiệu quả. Sau một tuần Hồng nằm mê man bất tỉnh ở Bệnh viện Vũng Tàu, mọi người đã đưa anh về nhà.
Hình minh họa.
(Chủ đề: Tin tức và cuộc sống)

Chuyện đi biển của ba cha con

(Bài của "Đỗ Nghĩa và các con" gửi cho blog lanbien)

Sài Gòn ít ngày nay sáng nào cũng se se lạnh để cho ai áo đơn áo kép. Miền Nam hiếm khi có cái lạnh thích thú dài ngày như năm nay, nhưng nghe báo nhiệt độ hàng ngày ở ngoài Bắc, nhất là ở vùng núi, là thấy hãi hãi. Lạnh như thế, vậy mà có bạn ở Hà Nội mỗi ngày mỗi bì bõm đi bơi, quá phục bạn ấy cái yêu thích và sự rèn luyện. Còn mẹ con nhà bạn kia đang ham muốn đi Nha Trang lặn biển. Ý muốn này thực hiện dễ thôi, ngay Tết này nghỉ tới tám ngày lận, có máy bay “công ty nhà làm được”, vé nội bộ bám càng vô Nha Trang, vừa tránh rét, rồi đi lặn biển luôn, thú vị lắm.

Một lần kể chuyện bác Quang, bác Minh ở “hội cà phê Đôi Khi” của ba, lớn tuổi mà lặn biển và nhảy dù giỏi lắm, có cấp bậc hẳn hòi mà nhảy dù từ trên máy bay xuống chớ không phải bay dù kiểu tàu kéo như Nhí đâu, nhà quê lắm. Con bé ngạc nhiên, là các bác tóc bạc nhất đó sao? Nhí nhỏ để bụng chuyện đó và ra biển bao giờ cũng đòi bay dù và lặn biển. Mấy nhỏ ở nhà cùng có chung nhiều thú vui với ba mẹ và rất yêu thích bơi lặn. Con nhà tông giống ba, biếng học ham chơi và lỳ còn hơn ba. Có máu sông nước nên bơi lội cũng lỳ như rái.

Một lần đi bay dù ở ngoài vịnh, lí do kĩ thuật làm sao không biết, bé con đang lơ lửng trên trời bỗng rớt tòm xuống biển. Cả người cả dù một đùm bì bõm dưới biển. Mọi người trên bờ hết hồn, còn hắn lỳ đòn, một mình vừa bơi vừa chờ ca nô cứu hộ từ bờ chạy ra. Thu dù, kéo dù, lên tới ca nô rồi hắn cười, tỉnh queo, còn giơ chéo hai ngón tay chữ V cười toe.

Theo dõi sự việc, lúc đầu thoáng lo lo, sau rồi thấy hắn bình tĩnh và tự tin hơn mình tưởng. Với các bé, nên tập cho các bạn ấy một thói quen bình tĩnh và tự tin để xử lí trong những tình huống bất ngờ, như một bài học kĩ năng sống vậy. Chơi với những trò chơi sông nước trước hết phải cho các bạn nhỏ học bơi cho kĩ.

Một lần ở Nha Trang, cha con rủ nhau đi lặn biển. Đi rồi, lặn rồi. Xuống lòng biển khơi mà nhìn ngắm một lần, là ai cũng ham lắm. Thế nào có dịp ra biển, nơi ấy mà có dịch vụ lặn là bạn nhỏ đòi đi cho được.

Có một hòn đảo mà đã từ lâu ông Trời đổ xuống đó những đống đá mun lốm đốm trên nền cây cỏ, bởi hình dáng vậy nên hòn đảo được mang tên là Hòn Mun. Nơi mọi người thường tới lặn là vùng biển ở gần đảo Hòn Mun này. Ở đây nước rất trong và xanh ngắt, biển sâu và có nhiều dải san hô ngắn.

Được xuống nước sau phần học lý thuyết chớp nhoáng về kĩ thuật thở bình hơi, cách “nói chuyện” dưới nước bằng tay, cách mang dây nịt, bình hơi và xử lí một số tình huống dưới biển. Tất nhiên là tay mơ nên có sỹ quan lặn đi kèm.

Phải công nhận mang trên người một mớ đồ chơi lỉnh kỉnh bình hơi mấy chục kí lại đeo thêm dây nịt bằng chì nên lúc đầu xoay trở thấy nặng nề, khó chịu. Tuy nhiên khi xuống nước, lực đẩy của nước biển cân bằng lại và một hồi là quen. Việc hít thở bằng miệng từ bình ô xy chậm hơn một tí. Ai cũng quen hít thở bằng mũi nên phải tập trung tư tưởng, lỡ quên đi, thở bằng mũi là mất nhịp, hụt hơi một tí và dễ bị cuống khi ở dưới nước.

Lượt đầu lặn xuống để làm quen với bộ đồ lặn kềnh càng, khi lên xuống nhịp nhàng rồi là thấy ham liền. Lượt hai trở đi xuống sâu dần, lâu hơn và khám phá đáy đại dương với rất nhiều bí ẩn và hấp dẫn.Thoáng thấy đâu đó một chú Hải quỳ sáng trắng như tuyết, uốn lượn mềm mại. Từ đáy biển, từng đụn san hô đẹp đẽ vươn lên như những cây nấm nhiều kích cỡ, ta thú vị mơn trớn vuốt ve những xúc tu san hô mềm mại đang ngoe nguẩy làm cho chúng giật mình co lại, giấu đi những bông hoa sắc màu. Những chú cá con bơi lăng xăng, cùng với san hô, hải quỳ tạo nên bức tranh biển hình dáng và màu sắc kì thú. Ai đó thích lặn biển lại yêu chụp hình thì sắm cho mình một máy chụp dưới nước, chắc chắn sẽ có được những bức ảnh dưới lòng biển khơi sống động tuyệt vời.

Đọc bài bên nhà hàng xóm biết được có nhiều bạn yêu thích bộ môn bơi lội nên "tám" tí chuyện lặn biển cùng các bạn mình đọc chơi. Và các bạn, nếu có dịp đi biển, hãy lặn thử chơi một lần để khám phá lòng biển khơi, sẽ thấy hấp dẫn và đầy lý thú.

Mùi của biển từ đâu ra?

Andrew Johnston (Đại học East Anglia - Anh):

Những sinh vật phù du và thực vật biển, chẳng hạn như tảo, khi chết đi, sẽ sản sinh ra một loại khí có tên Dimethylsulfoniopropionate (DMSP). Từ lâu, các nhà khoa học đã biết rằng vi khuẩn có thể sử dụng DMPS làm thức ăn và sản sinh ra khí dimethyl sulfide (DMS). Dimethyl sulfide khiến cho không khí ở đại dương có mùi thơm nồng.

"Mặc dù biết rằng vi khuẩn có thể sản xuất dimethyl sulfide, nhưng từ trước tới này chưa ai tìm hiểu xem chúng tạo ra khí này bằng cách nào", Andrew phát biểu. "Tôi và các cộng sự quyết định làm điều đó". Nhóm nghiên cứu lấy những mẫu bùn từ ở các đầm ngập mặn dọc theo bờ biển của nước Anh để phân lập một chủng vi khuẩn chưa từng được biết tới. Sau khí sắp xếp gene của nó và so sánh với cấu trúc gene của nhiều loại vi khuẩn con người đã biết, họ phát hiện ra gene đó có liên quan tới cơ chế chuyển đổi DMPS thành dimethyl sulfide.

Giới chuyên môn từng cho rằng chỉ cần sử dụng một loại enzym đơn giản là có thể phá vỡ cấu trúc phân tử của DMSP, biến nó thành dimethyl sulfide. Nhưng trên thực tế, quá trình này hóa ra lại phức tạp hơn nhiều vì DMPS rất khó bị phá vỡ. Vi khuẩn đã áp dụng một chiến lược rất khôn ngoan: Chỉ tìm tới những sinh vật biển đang phân hủy. Chẳng hạn, khi một quần thể sinh vật phù du bị virus tấn công, vi khuẩn sẽ tới để tìm kiếm cơ hội. "Chúng chỉ khởi động gene để phá vỡ DMSP nếu gặp sinh vật phù du đang trong quá trình thối rữa", Andrew nói.

Andrew và các cộng sự đã thành công trong việc nhân bản gene của vi khuẩn lạ và đưa nó sang những chủng vi khuẩn khác, chẳng hạn như E.Coli (sống trong dạ dày). Sau khi nhận gene, những loài vi khuẩn này đã có khả năng sản xuất khí dimethyl sulfide. Các nhà khoa học ước tính rằng vi khuẩn đã phá vỡ khoảng 1 tỷ tấn DMPS ở đại dương. Nhưng điều đó sẽ chẳng có ý nghĩa gì nếu họ không phát hiện ra rằng dimethyl sulfide có thể tác động tới sự hình thành những đám mây ở phía trên đại dương - một trong những quá trình có ảnh hưởng tới khí hậu Trái Đất.

Một số loài chim biển dựa vào dimethyl sulfide để tìm thức ăn. Trong một lần đi lấy mẫu bùn ở đầm ngập mặn, một người của nhóm Andrew đã mở một chai đựng khí dimethyl sulfide. Ngay lập tức, họ bị một đàn chim biển lao tới tấn công.

Myanmar diệu kỳ.

Trong khi chuẩn bị bài viết về cách giữ cân bẳng nổi khi lặn scuba theo yêu cầu của ComputerBoy, tui xin đưa lên đây một video đẹp về lặn biển Myanmar. Với nhiều người, đất nước này đóng cửa và cô lập. Tuy nhiên video sau đây của Nick Hope cho ta thấy một Myanmar của đạo Phật và thế giới diệu kỳ dưới nước của họ. Có lẽ chưa có nền công nghiệp phát triển và hủy hoại môi trường như các nước xung quanh nên thế giới dưới đại dương của họ thật diệu kỳ.

Lặn biển với IAHD: P2 - Tôi đã làm được

(sưu tầm)
Doreen kể:
... Charlie nắm vai tôi, ông xả khí trong BCD dùm tôi và chúng tôi chìm xuống. Phía trước và bên dưới tôi là quang cảnh ngoạn mục. Một bức tường san hô với cả ngàn con cá bơi lội. Tôi ở trong một thế giới của sắc đẹp ... Tôi đã hiểu tại sao Chris lại yêu môn lặn. Tôi đã nhìn thấy, bằng chính đôi mắt của mình, những điều chỉ nhìn thấy trên màn ảnh. Tôi cảm nhận được sự thanh bình và không trọng lượng ... Khi tôi nổi lên, các thợ lặn giúp tôi lên bờ, họ nói “Hôm nay tôi rất may mắn vì được thấy một người ngồi xe lăn đi lặn”. Trên đường về, tất cả các chuyện tôi nói đều là những gì ở dưới nước.

Ngày tiếp theo, tôi tập ở hồ bơi. Chris nhấn mạnh rằng anh không tham gia dạy tôi, anh muốn tôi tự trải nghiệm. Kết thúc khóa học, Lynn trao cho tôi giấy “Chứng nhận về sự dũng cảm trong lặn scuba”, mà bây giờ, cùng với niềm kiêu hãnh của tôi, nó được treo tại phòng khách của vợ chồng tôi.

Hàng tháng, tôi tới hồ bơi để luyện các bài tập dành cho tôi. Tôi dần dà học được tất cả những kĩ năng cần biết mà tôi có thể thực hiện được – những điều tôi không bao giờ mơ sẽ làm được trong sáu tháng trước đó ... Tôi tập ở hồ bơi sự mô phỏng bị “ném” từ đuôi tàu lặn xuống nước, do đó, tôi biết những gì mong đợi trong cuộc “lặn từ tàu”.
Tôi đi Dahab hai lần nữa và dành thời gian ở biển, với huấn luyện viên Tom và Clare.

Cuối cùng, chúng tôi tới Trust Scuba ở Hurghada - Ai Cập, để tôi hoàn tất khóa học “IAHD Open Water Diver” ... Tôi bị ném ra từ đuôi tàu lặn xuống biển, nơi có các cánh tay của Frank, Paul, Ron và Gill đang chờ đợi. Chúng tôi lặn xuống 10 mét và tôi làm các bài kiểm tra kỹ năng. Sau đó chúng tôi bơi tới rạn san hô gần đó. Bơi với đàn cá thực sự tuyệt vời ... Cuối kỳ nghỉ, tôi đã đủ điều kiện của “IAHD Open Water Diver”.

Tôi trở lại Dahab nhiều lần nữa. Rồi tôi đi lặn ở các điểm lặn khác và đã lặn những hang động đáng gờm. Tôi đã làm được một cái gì đó mà thậm chí anh chị em của tôi (những người hoàn toàn lành lặn) không làm được. Dive!
Hình: A.Croizon đã bơi 35km qua eo biển Pháp-Anh vào ngày 18/9/2010.

Lặn biển với IAHD: P1 - Người khuyết tật học lặn

(sưu tầm)
Hơn 30 năm trước, tôi (tức chị Doreen-NST) bị viêm khớp dạng thấp. Bệnh tình của tôi ngày càng tệ hơn. Tôi bị thay cả hai khớp hông và khớp đầu gối. Thật không may, việc thay khớp gối không thành công, và vì thế, ngày nay bạn chỉ có thể nhìn thấy tôi "đóng khung" trong chiếc xe lăn.

... Chris, chồng tôi, một thợ lặn, nói rằng, môi trường nước sẽ rất tốt đối với tôi. Nước sẽ dập tắt trọng lượng trên tất cả các khớp xương của tôi. Tuy nhiên, do từng suýt chết đuối trong hồ bơi Hydrotherapy ở bệnh viện, nên tôi sợ hãi khủng khiếp với nước. Tôi luôn từ chối tới bất cứ nơi nào có nước.

Thế rồi Chris đặt một kỳ nghỉ ở Dahab - Ai Cập. Anh đã liên hệ với Trust Scuba. Họ có chính sách giúp đỡ người khuyết tật tập bơi lặn. Tới đó, tôi thấy những người khuyết tật hơn tôi đang tập trong hồ bơi. Tôi nghĩ “Nếu họ làm được thì tôi cũng có thể”. Tôi được cấp một bình khí nén, một BCD.

Doreen kể:
Biết nỗi sợ hãi của tôi, họ nhẹ nhàng đặt tôi xuống nước cùng lời trấn an. Khí trong BCD đã ủng hộ tôi! Tôi đã nổi! Sau đó tôi được khuyến khích úp mặt xuống nước và cố gắng thở. Vào cuối bài học, tôi đã thở được dưới nước. Tôi yêu thích nước!
Tại kỳ nghỉ ở Dahab, Lynn, người phụ trách ở đây, đã giúp tôi cảm thấy tôi là một thành viên của cộng đồng lặn và tôi không có lí do gì để xa họ!
Huấn luyện viên Charlie đưa tôi bộ đồ wetsuit shortie. Chúng tôi đi xe hơi đến khu vực hải đăng Dahab - bờ Biển Đỏ. Charlie và Chris đỡ tôi xuống xe, bế tôi xuống bãi biển, xuống nước ... Tôi đã ở dưới nước! … Charlie hỏi tôi đã sẵn sàng chưa (chúng tôi đã có sẵn một tập hợp tín hiệu tay). Tôi ra hiệu “đi xuống”. Charlie úp mặt tôi xuống. Sau vài giây, ông nói “Rất tốt, Doreen, bạn đã không hoảng sợ, bạn đã giữ hơi thở bình thường, nhưng phải mở mắt ra chứ”. Té ra ông đã nhìn dưới nước để xem tôi có ổn không và thấy tôi với đôi mắt nhắm nghiền!

Chris kể:
… Khi Doreen bắt đầu chìm xuống, đầu cô ấy bị lắc lư dữ dội. Charlie và tôi nghĩ rằng cô ấy thậm chí có thể chết sặc, mặc dù tôi vẫn thấy bong bóng khí nổi lên. Chúng tôi đỡ cô ấy lên mặt nước. Charlie gỡ mồm thở dùm cô ấy, và cô ấy nói “Wow, tuyệt vời, tôi nhìn thấy các con cá nhỏ bơi tung tăng”. Chúng tôi cười! Doreen đã không hoảng loạn, cô ấy đã rất cố gắng!
(còn nữa)
Hình minh họa: Ánh sáng mặt trời nhìn từ dưới đáy biển.

"lanbien-scuba" tròn một tuổi.

Chào các bạn, hôm nay là ngày blog "lanbien-scuba" xuất hiện trên không gian Cyber! Ông bạn Chí Quang và tôi nảy ra ý tưởng dựng blog này để làm nơi gặp gỡ, giao lưu giữa những người yêu thích môn thể thao mạo hiểm nhưng rất hấp dẫn này. Mong muốn lớn nhất của hai lão già khởi động blog này là thu hút được sự chú ý của các bạn, nhất là các bạn trẻ tham gia góp sức cùng xây dựng cho blog ngày càng có nhiều thông tin hữu ích về lặn biển và qua đó hình thành cộng đồng những người yêu thích, say mê bộ môn thể thao giải trí này. Trước tiên, khi chưa có điều kiện góp bài, bạn hảy tham gia góp nhận xét cho bài viết, nói lên suy nghĩ, góp ý của mình - khi muốn đăng bài, bạn chỉ cần cho chúng tôi biết địa chỉ email của bạn, chúng tôi sẽ gửi thư mời bạn làm thành viên viết bài. Mong nhận được sự ủng hộ nhiệt tình của mọi người. Chúc mừng Sinh nhật!

HCQ-AMk3

Năm nay bạn đi lặn ở đâu?

Chúc mừng năm mới

Chúc các anh, chị và các bạn một năm mới hạnh phúc, thành công.

Gió có thể hạ thấp mực nước biển

Chuyện Biển Đỏ (sưu tầm)

Kinh Cựu ước, chương Exodus, nói rằng ông Moses và đoàn người Israel chạy trốn đã bị kẹt giữa sau lưng là đạo quân của Pharaoh Ai cập truy đuổi và trước mặt là Biển Đỏ. Nhờ phép lạ của Moses, gió đông đã rẽ đôi mặt nước biển, lộ ra con đường đất với hai bên là bức tường nước, và người Israel đã chạy thoát sang bờ bên kia. Rồi nước biển đổ sập trở lại khi quân Ai cập tiến vào đường này.

Gió mạnh có thể đẩy nước biển lùi trở lại khúc quanh của dòng sông. Các mô phỏng máy tính cho thấy việc Biển Đỏ có thể rẽ nước là một hiện tượng do gió mạnh và liên tục, đã tạo ra. Nghiên cứu cho thấy, nếu gió đông mạnh, thổi suốt đêm, có thể đẩy nước lùi lại khúc rẽ nơi một dòng sông cổ được cho là đã nhập vào eo biển. Việc đẩy nước sẽ hình thành một khe hở cho phép đi bộ qua chỗ đất lộ ra. Khi gió giảm, nước sẽ tràn trở lại.

Nghiên cứu này dựa trên việc tái tạo các địa điểm khả dĩ và độ sâu của dòng nước ở châu thổ sông Nile, vốn thay đổi rất mạnh theo thời tiết. Carl Drews, Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia Hoa Kỳ (NCAR), cho biết “Mô phỏng này cho thấy có sự tương đồng khá sát với truyền thuyết của Exodus. Việc nước biển rẽ ra có thể được hiểu là nhờ các lực lỏng. Gió di chuyển nước theo cách hợp với nguyên tắc vật lý, tạo ra đường thoát an toàn trong khi hai bên vẫn là nước”. Nghiên cứu này là một phần trong dự án tìm hiểu về tác động của gió tới độ sâu của nước biển.

Xác định nơi người Israel đã vượt Biển Đỏ: Ngày 23/9/2010, AFP đưa tin các nhà khoa học Mỹ đã xác định nơi cho là Moses đã rẽ nước vào 3.000 năm trước. Họ không xác định vị trí theo Cựu ước, vì địa điểm ghi trong Cựu ước ngày nay không còn nữa. Họ thực hiện mô hình điện toán về những nơi có gió đông thổi mạnh, có thể đẩy lui nước biển. Họ cho rằng điểm vượt biển là đông bộ đồng bằng sông Nil, nơi một nhánh sông và hồ mặn Địa Trung Hải gặp nhau, ngày nay là Port-Saïd.

Dựa trên hình chụp từ vệ tinh, họ đã lập một Maquette (sa bàn thực tế) và Topographie (mặt cắt) tại nơi có gió thổi mạnh có thể rẽ nước tạo thành hành lang. Theo mô hình, nếu gió 100km/h liên tục trong 12 giờ có thể rẽ nước thành một hành lang dài gần 3km, rộng gần 5km, sâu 2m(*). Hành lang được giữ trong 4 tiếng, một khoảng thời gian đủ để người Isael vượt qua.

(*)NST: Mô hình thí nghiệm đã hạ thấp mực nước biển xuống 2m, nhưng vấn đề là độ sâu tại "con đường" mà người Israel đã vượt qua là bao nhiêu? Và nếu đáy biển ở đó sâu trên 2m thì phép lạ của Moses vẫn chưa thỏa mãn!

Anh ấy đi học lặn

(sưu tầm, trích)

Trong những tour du lịch độc đáo như “Vượt rừng, chinh phục thác”, “Leo núi nhân tạo”, “Khám phá cực đông”, du khảo và “phượt”..., thì những tour “Lặn biển thám hiểm” đang “hot”! Đó là thế giới kỳ thú, hấp dẫn y như “Hai vạn dặm dưới đáy biển” của Jules Verne. (Lao Động)

… Tôi theo học lớp lặn nhập môn OWDC: Bài đầu tiên là lặn ... trên cạn. Tôi bị “test” về vật lý biển như: Một vật nửa nổi nửa chìm trong nước mặn thì hiện tượng gì sẽ xảy ra? Ở độ sâu 30m, áp suất sẽ tăng bao nhiêu lần so với áp suất mặt biển? Bạn sẽ làm gì để cân bằng tai và các xoang trong lúc lặn? Vấn đề gì xảy ra nếu bạn nín thở trong lúc bơi lên khi sử dụng bình khí nén? Nếu lặn sâu 17m thì thời gian cho phép lặn tối đa của người lặn là bao lâu? Mất một ngày ròng rã, tôi mới “giải mã” được một “núi” câu hỏi đại loại như đã nói ở trên và phần nào “thông tuệ” về lý thuyết bơi lặn.

Ngày thứ hai, đến lượt học lặn hồ bơi, tôi được làm quen với áo chống lạnh, kính lặn, chân nhái, bình khí, bộ điều khiển khí, áo phao, dây chì,... Và được học phương pháp lắp ráp và mang vác, sử dụng các loại thiết bị lặn.

… Trời lạnh, tôi khoác bình ôxy trên lưng và đeo chì quanh thắt lưng rồi nhảy ùm xuống hồ bơi. Các guide hướng dẫn tận tình cách xả hơi áo phao, ngậm ống hơi, tháo nước ra khỏi kính, thở cân bằng cơ thể dưới nước, các thao tác “ngồi đáy” nước xử lý các tình huống bất trắc có thể xảy ra khi lặn. Mười phút, hai mươi phút ngâm mình dưới nước, anh bạn tôi lạnh run bắn người, đành bỏ cuộc lên sưởi ấm trên ... bờ hồ. Còn tôi phải gắng gượng hoàn thiện các bài học “vỡ lòng” bơi lặn trong lòng hồ bằng bình thở ôxy.

… Trời không mưa, không nắng, nhiệt độ 23 độ C, gió lùa sóng biển vỗ uồm oàm vào bờ cát trắng phau. Tàu rời cảng Cầu Đá tiến thẳng ra đảo. Gần 1 giờ vượt sóng, tàu mới neo đậu ở sát mỏm đảo phía nam. Tôi bắt đầu ngày học thứ ba thực hiện 2 ca lặn 90 phút cùng với các học viên Chelsea, Leigh, Dominik. Từng người lặn biển đều có một guide đi kèm để hướng dẫn thao tác lặn, các chỉ số của đồng hồ đo ôxy, các vale cân bằng trong nước, cách lặn ở từng độ sâu khác nhau ... Ngôn ngữ trao đổi duy nhất với bạn đồng hành trong suốt quá trình lặn là ký hiệu. Càng lặn sâu, tai càng bị đau nhức, ù, tôi phải đánh quai hàm, bóp mũi liên tục và thở mạnh để giảm áp suất qua hai màng nhĩ, cân bằng cơ thể.

… Lại ngày mới ở Hòn Mun. Tôi mang chân nhái, vác bình hơi nhảy tàu. Giờ thì tôi như thợ lặn thứ thiệt, bắt đầu ứng dụng bài học thực tế lặn biển bằng cách hít thở sâu bằng miệng, giơ cao cần ấn nút xả khí và thân hình “người nhái” của tôi từ từ chìm xuống biển. Tôi bơi theo cuộc hành trình thám hiểm của guide, mắt mở to phóng tầm nhìn bao quát vào “thủy cung” dưới lòng đại dương xanh.

Ở độ sâu 10 – 18m nước, tôi lạc vào thế giới với muôn vạn sinh linh, với muôn sắc màu đẹp rực rỡ của san hô, của hàng trăm loài sinh vật biển. Cuộc sống con người vốn chứa đựng nhiều bí ấn, thì dưới đáy biển bao la cũng hiện diện đầy ắp triết lý nhân sinh, cộng sinh bầy đàn như “ngôi nhà chung”, tạo nên bức tranh thiên nhiên huyền ảo, đẹp đến nao lòng. “Thủy cung” trong câu chuyện cổ tích ngày xưa ông bà kể như hiện lên trước mắt với nhiều cảnh vật lạ lẫm, thích thú, độc đáo. Này là thiên đường san hô với hàng trăm loài cứng và mềm, lớn nhỏ tương hỗ nhau trông giống như những đóa hoa khổng lồ. Này là vô số các loài động vật giáp xác và cá chào mào, hải sâm, sao biển, hải quỳ, cá hoàng đế, cá mao tiên, cá hề ... có màu sắc sặc sỡ, lượn lờ quanh thợ lặn. Và đây, những hang động lung linh, kỳ bí dưới lòng biển rộng. Tôi cảm giác vô cùng diễm phúc khi lặn vào ngóc ngách hang san hô, nhìn thấy hàng ngàn con cá bơi lượn thân thiện quanh mình.

Chỉ vài ngày trải nghiệm, trong tôi như tan biến mọi lo toan của cuộc sống thường ngày, thay vào đó là sự trào dâng một cảm xúc, một niềm đam mê, một tình yêu mãnh liệt với “bảo tàng sống” dưới lòng đại dương sâu thẳm, mênh mông, kỳ vĩ và bí hiểm.